Mersin'de 16 Ekim 1961 tarihinde dünyaya gelen Konca Kuriş, İslam dininin kadın hakları çerçevesinde modern bir akılla yeniden ele alınması gerektiğini savunan, bu uğurda çeşitli tehditlere rağmen geri adım atmayan cesur bir feminist araştırmacı yazardır. İnandığı değerleri cemaatler ve örgütlerle tartışmaktan çekinmeyen Kuriş, 16 Temmuz 1998 gecesi Mersin'deki evinin önünden eşi etkisiz hale getirilerek kaçırıldı. Hizbullah tarafından otuz beş gün süren ağır işkencelerin ardından Konya'da katledildi. Cenazesi kaçırılışından tam 555 gün sonra bir operasyonla bulunabilmiştir. Yazarın trajik kaybı, Türkiye'de kadın hakları mücadelesinin en hüzünlü ve unutulmaz sayfalarından birini oluştururken, Kuriş yaşamı boyunca dinin özgürleştirici ve eşitlikçi yönünü her platformda öne çıkarmıştır. Özellikle kadınların toplumdaki konumunu iyileştirmek adına sesini yükseltti.
Arayış ve Fikir Dünyasının Şekillenmesi
Henüz on altı yaşındayken Orhan Kuriş ile hayatını birleştiren yazar, bu evlilikten beş çocuk sahibi oldu. Genç yaşta omuzladığı aile sorumluluklarının yanında, fikri arayışlarını da kararlılıkla sürdürdü. İslamiyet ile derinlemesine tanışması 1987 yılında, kayınpederinin bağlı olduğu Nakşibendi tarikatı vesilesiyle gerçekleşti. Zaman içerisinde geleneksel kabulleri ve kendi inancını sorgulayarak, Allah'a ulaşma çabasının tarikatlar veya cemaatler aracılığıyla olamayacağı kanaatine varan araştırmacı, sadece kutsal metni temel alan Kur'ancılık akımını benimsemeye yöneltti. Kendi araştırmalarıyla dinin dogmatik yorumlarından uzaklaştı.
Dogmalara Karşı Eşitlikçi Mücadele
Konca Kuriş, inanç dünyasını şekillendirirken tek bir çevreyle sınırlı kalmadı. Tebliğ ve fikir paylaşımı amacıyla farklı cemaat ve örgütlerle sürekli temas halinde oldu. Bu doğrultuda iletişim kurduğu yapılar şunlardır:
- Nakşibendi Tarikatı
- Nur Cemaati
- Süleyman Efendi Cemaati
- Yehova'nın Şahitleri
- Hizbullah
Ancak hiçbir dönemde Hizbullah örgütü içerisinde yer almadı. Dini yaşayışında başörtüsü kullanan bir kadın olmasına rağmen, Kur'an'da başörtüsü zorunluluğu bulunmadığını dile getirdi. Çok eşliliğe sert eleştiriler yöneltti ve camilerde kadınlarla erkeklerin omuz omuza ibadet edebileceğini savundu. Fikirlerini sadece teoride bırakmayıp eyleme de döken Kuriş, Mersin'de teyzesi Necla Genç ile birlikte Bağımsız Kadın Derneği çatısı altında aktif çalışmalar yürüttü.
Hizbullah'ın Hedefi ve Trajik Sonu
Kutsal kitabın dogmatik yorumlarına getirdiği cesur eleştiriler, yazarın radikal örgütlerin hedefi haline gelmesine yol açtı. Bu cesur çıkışları nedeniyle sürekli aldığı tehditlerin ardından, 16 Temmuz 1998 gece yarısı evinin önünde eşi etkisiz kılınarak kaçırıldı. Kaçırıldıktan sonra otuz beş gün boyunca Hizbullah militanları tarafından sorgulanan ve ağır işkencelere maruz kalan Kuriş, vahşice öldürülerek sorgulandığı evin bodrumuna gömüldü. Katiller, gerçekleştirdikleri bu işkence seanslarını baştan sona kameraya da kaydettiler. Yazarın cansız bedeni, 23 Ocak 2000'de Konya'nın Meram ilçesinde örgüte ait bir ölüm evine yapılan baskında ortaya çıkarıldı. Hazırlanan ön otopsi raporu, Kuriş'in bulunmasından yaklaşık sekiz ila on ay önce öldürüldüğünü belgeledi. Türkiye Hizbullahı bu eylemin sorumluluğunu üstlenirken, yazarın naaşı Mersin Şehir Mezarlığı'nda toprağa verildi. Cinayetin failleriyle ilgili hukuki süreçte ise, tutuklanan zanlıların 29 Mart 2025 tarihli Cumhurbaşkanlığı kararıyla 'sürekli hastalık hali' gerekçe gösterilerek tahliye edilmesi büyük yankı uyandırdı. Bu af kararı, 30 Mart 2025 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak resmen yürürlüğe girdi.