Cumhuriyet döneminin plastik sanatlar alanındaki en öncü isimlerinden biri olan heykeltıraş Prof. Ahmet Kenan Yontunç, 1904 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Türk heykel sanatının ilk temsilcilerinden sayılan usta sanatçı, genç ülkenin estetik vizyonunu şekillendirmek adına yurt genelinde çok sayıda anıtsal çalışmaya imza attı. Mustafa Kemal Atatürk, heykellerinin yapım aşamasında usta sanatçıya poz verdi. Bu durum heykel sanatımızda bir ilktir. Sanatçının ortaya koyduğu eserler, ülkemizin bağımsız anıt heykellerinin ilk yerli örnekleri olması sebebiyle büyük bir tarihi öneme sahiptir.
Sanata Adanmış İlk Yıllar ve Münih Eğitimi
Kenan Yontunç, İstanbul'un köklü ailelerinden birine mensuptu. Eski Bağdat valilerinden Mehmet Ali Bey'in oğlu olan genç yetenek, sanat eğitimine yönelmeden önce İstanbul Sultanisi'nde öğrenim görüyordu. Ancak içindeki sanat sevgisi, onun bu okulun yedinci sınıfından ayrılmasına yol açtı. Hemen ardından dönemin prestijli kurumu Sanayi-i Nefise Mektebi'ne kaydolan Yontunç, burada bir yıl boyunca temel eğitim aldı. Sanat eğitimini geliştirmek amacıyla Almanya'nın yolunu tuttu. Münih'te geçirdiği üç yıllık dönem boyunca farklı heykel atölyelerinde çalışarak teknik becerilerini en üst seviyeye ulaştırdı.
Eğitimini başarıyla tamamladıktan sonra anavatana dönen Yontunç, 1925 yılı itibarıyla çeşitli eğitim kurumlarında öğretmenlik yapmaya başladı. Bu dönemde hayatını, Mustafa Kemal Atatürk'ün yakın silah arkadaşlarından ve o dönem 8. Fırka Komutanı olan General Kazım Bey'in kızı Feriha Hanım ile birleştirerek aile bağlarını güçlendirdi.
Atatürk ve İnönü'nün Poz Verdiği Usta Eller
Usta sanatçı, 1927 senesinde Seyr-i Sefain İdaresi için Galata yolcu salonu önüne konulmak üzere görkemli bir Atatürk büstü hazırladı. Bu çalışmanın Seyr-i Sefain tarafından beğenilmesi üzerine bizzat Atatürk sanatçıya poz verdi. Bu sayede Kenan Yontunç, genç Türkiye Cumhuriyeti'nde Atatürk'ü canlı gözlemleyerek ve onun doğrudan modellik yapmasıyla anıt büstünü tasarlayan ilk Türk heykel sanatçısı olma gururunu ömür boyu taşıdı. Hemen peşinden gelen yıllarda ulusal anıt projelerine ağırlık veren sanatçı, 1929 yılında Amasya ve Tekirdağ için çok özel Atatürk heykelleri tasarladı. Söz konusu bu eserler, yabancı bir etki taşımayan, tamamen bağımsız ve yerli tasarım ilk heykeller olarak tarihteki yerini aldı. Sanatçı, yurt genelinde toplamda on altı anıt uygulamasına imza atarak büyük başarı elde etti.
Kenan Yontunç, sadece anıt tasarlamakla kalmadı, aynı zamanda Türkiye'de anıt çoğaltma tekniğini ilk uygulayan sanatçı oldu. Çorum Atatürk Anıtı için hazırladığı kalıbı kullanarak Elazığ ve Kayseri illerindeki Atatürk anıtlarını hayata geçirdi. Sanatçının yeteneği kısa sürede tüm devlet kademelerinde yankı buldu. Öyle ki, 1930 yılında dönemin başbakanı İsmet İnönü de büstünü yapması için sanatçıya özel olarak poz verdi. Böylelikle usta heykeltıraş, hem genç cumhuriyetin kurucu lideri Atatürk'ün hem de başbakan İsmet İnönü'nün canlı modellik yaparak büstlerini tamamladığı ilk Türk sanatçı olarak tarihe geçti.
Seferberlik Yılları, Ölüm Maskı ve Anıtkabir Çalışmaları
Ülkenin zorlu yıllarında sanatsal üretkenliğini durdurmayan usta isim, 1937 ile 1938 yılları arasında Ekonomi Bakanlığı bünyesinde seferberlik ressamı olarak görev yaptı. Aynı dönemde, 1938 yılında, benzerlik yönünden olağanüstü başarıya sahip bir Atatürk maskı hazırladı. Eser, jüri tarafından büyük övgü aldı. Pişmiş topraktan çoğaltılan bu masklar tüm yurda dağıtıldı. Atatürk'ün vefatının ardından ise son derece hüzünlü ve tarihi bir görev usta sanatçıya verildi. Ulu Önder'in kendi vasiyeti ve vefatından önce dile getirdiği isteği üzerine, hayata gözlerini yumduğu o acı günden hemen sonra yüzünün ölüm maskını alma vazifesini büyük bir titizlikle yerine getirdi.
Sanatçı, 1947 yılında Güzel Sanatlar Akademisi kadrosuna asistan olarak katılarak akademik kariyerine ilk adımı attı. Başarılı eğitmen, 1955 senesinde modlaj öğretmenliği görevine yükseldi. Bu süreçte ülkemiz için son derece önemli bir yapı olan Anıtkabir'in inşasında görev aldı. Cumhuriyetimizin bu anıt kabrinde yer alan şu önemli sanatsal detayları o inşa etti:
- Bayrak Direği Kaide Rölyefi
- Hitabet Kürsüsü Rölyefi ve yazısı
- Yapıdaki kuş evleri
1969 yılında Güzel Sanatlar Akademisi'ndeki görevinden emekliye ayrılan Yontunç, İstanbul'daki özel atölyesinde çalışmalarını sürdürdü ve 1983 yılında Yapı Kredi Bankası Galatasaray Sergi Salonu'nda seçkin eserlerini sanatseverlerle buluşturdu. Heykele adanmış koca bir ömrün ardından, bu büyük sanat dehası 1995 yılında doğduğu şehir olan İstanbul'da hayata gözlerini yumdu.