Arif Kazım Taşkent, Türkiye Cumhuriyeti'nin sanayi, finans ve kültür hayatına yön veren en önemli mimarlardan biridir. 27 Temmuz 1894 yılında Preveze'de dünyaya gözlerini açan bu vizyoner şahsiyet, ülkenin iktisadi ve toplumsal kalkınmasında tarihi roller üstlenmiştir. Mühendis kimliğinin kazandırdığı analitik düşünce yapısıyla sanayici, yönetici ve siyasetçi olarak da çok yönlü başarılar kazanan Taşkent, aynı zamanda Alpullu'daki şeker fabrikası müdürlüğünden ülkenin ilk özel bankalarından Yapı Kredi'ye uzanan devasa iktisadi sütunların kurucu gücü olmuştur. 5 Mart 1991 tarihindeki vefatına kadar geçen uzun ömrünü Türkiye'nin muasır medeniyetler seviyesine ulaşması hedefine adamıştır.
Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Ulaşan Eğitim ve Savaş Yılları
Müzeyyen Hanım ile adalet teşkilatında görev yapan Mehmet Nakyettin Bey'in evladı olarak dünyaya gelen Kazım Taşkent, vatanseverliğiyle bilinen köklü bir aileye mensuptur. Babasının kardeşleri olan Esat Paşa (Bülkat) ve Vehip Paşa (Kaçı), Çanakkale ve Kafkasya cephelerinde önemli komutanlıklar yapmış tarihi askerlerdir. Soyadı Kanunu ile beraber üç kardeşin farklı soyadları almasıyla ailede "Taşkent" soyadı Mehmet Nakyettin Bey tarafından seçilmiştir.
Genç Kazım, ilköğrenimini Demirhisar'da tamamladıktan sonra ortaokul için İstanbul'a, lise eğitimi için ise Üsküp'e gitti. İstanbul Yüksek Mühendis Mektebi'nde iki yıl eğitim gördüğü sırada Birinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle askere çağrıldı. Vatan görevi onu önce Çanakkale Cephesi'ne, ardından Kafkasya Cephesi'ne sürükledi. Savaş bittikten sonra da bölgedeki Türk birliklerinin koordinasyonunu sağlamak amacıyla bir süre Kafkasya'da kaldı ve 22 Şubat 1919'da yurduna dönebildi.
Çanakkale ve Kafkasya cephelerindeki zorlu askeri mücadelelerin ardından vatan topraklarına dönen genç mühendis, yeni kurulan devletin kalkınma hamlesinde sorumluluk üstlenmek üzere devlet bursuyla Almanya'ya giderek Hannover'de kimya mühendisliği alanında ihtisas yapmıştır. Yurda dönüşünde mecburi hizmetine başlamak üzere 7 Ocak 1925'te Ticaret Bakanlığı Sanayi Şubesi bünyesinde çalışmaya başladı.
Şeker Fabrikalarından Zonguldak Kömür İşletmelerine: Sanayide Öncü Adımlar
Kimya mühendisi olarak ülkenin endüstriyel dönüşümüne odaklanan Kazım Taşkent, 17 Şubat 1926 tarihinde Alpullu Şeker Fabrikası'nın kuruluş çalışmalarında aktif görev aldı. Fabrikanın kurucusu olan başarılı mühendis, ayrıca tesisin ilk genel müdürü sıfatıyla da yönetim sorumluluğunu üstlenmiştir. Sanayideki üstün başarıları neticesinde 1928 yılında sanayi müfettişliğine terfi ettirildi. Girişimci dehası ve yönetim becerileri sayesinde kariyer basamaklarını hızla tırmandı.
1930 yılında Zonguldak Kömür İşletmeleri genel müdür yardımcılığına atandı. İki yıl sonra ise Türkiye'nin şeker üretim politikasını yönetecek en üst makama getirildi. 1 Ekim 1932'de Türkiye Şeker Fabrikaları genel müdürü olan Taşkent, bu kritik vazifeyi 1944 yılına kadar tam on iki sene boyunca başarıyla sürdürdü. Bu süreçte Alpullu'nun yanı sıra Eskişehir ve Tokat Turhal şeker fabrikalarının da kuruluş süreçlerini idare etti.
Finans Dünyasında Çığır Açan Girişimler ve Doğan Kardeş'in Doğuşu
Sanayideki birikimini finans sektörüne taşımayı hedefleyen ve yenilikçi hamleleriyle tanınan Kazım Taşkent, 1944 yılında Yapı ve Kredi Bankası'nı kurmuştur. Aynı sene Doğan Sigorta Şirketi'ni de hayata geçirerek finansal alanda büyük bir atılım gerçekleştirdi. Bu öncü şirketlerin yönetim kurulu başkanlığını uzun süre kendisi yürüttü. Kültür ve sanat hayatına da eşsiz katkılar sunan Taşkent, Yapı Kredi Yayınları ile Türk yayıncılık dünyasını kökten değiştirecek adımlar attı. Bu doğrultuda Doğan Kardeş Dergisi ve Doğan Kardeş Kitap Serisi'ni hayata geçirdi.
Kazım Taşkent'in Türk sanayisine, finans sektörüne ve kültür dünyasına kazandırdığı başlıca dev kurumlar şunlardır:
- Alpullu, Eskişehir ve Tokat Turhal Şeker Fabrikaları
- Yapı ve Kredi Bankası
- Doğan Sigorta Şirketi
- Yapı Kredi Yayınları
- Doğan Kardeş Dergisi ve Kitap Serisi
Bu popüler çocuk dergisi ve kitap serisi, Alp dağlarında eğitim gördüğü yatılı okulun yakınlarında meydana gelen feci bir toprak kaymasında henüz çocuk yaşta hayata gözlerini yuman biricik oğlu Doğan'ın aziz hatırasını ebediyen yaşatmak amacıyla çıkarılmıştır.
1940'lı yıllarda İstanbul Üsküdar'ın simge yapılarından biri olan tarihi Abdülmecid Efendi Köşkü'nü satın alarak himayesine alan iş insanı, burada sanat ve kültür faaliyetlerinin geniş kitlelerle buluşmasına zemin hazırlamıştır. Siyasi alanda da aktif rol üstlenen Taşkent, Demokrat Parti listelerinden Manisa milletvekili seçilerek 9. dönemde Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne girdi. Bu meclis görevinden 16 Şubat 1953'te istifa ederek ayrıldı ve yeniden iş dünyasına odaklandı.
Yaşamının son dönemlerinde anılarını ve birikimlerini kaleme alan Taşkent, "Yaşadığım Günler" ve "Atatürk’ün Aydınlığını Yaşama" adlı iki değerli kitap yayımladı. Evli ve iki çocuk sahibi olan bu büyük Cumhuriyet aydını, 5 Mart 1991 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini yumdu. Cenazesi, Zincirlikuyu Mezarlığı'ndaki aile kabristanlığına sevgi ve saygıyla defnedildi.