Türk sineması ve tiyatrosunun efsane ismi Fatma Mesanet Jeyan Ayral Tözüm hayatını kaybetti. Yeşilçam'ın dev aktrislerini sesiyle ölümüsleştiren sanatçı, 95 yıllık ömrünü 29 Ekim 2023'te İstanbul'da tamamladı. Babası Necdet Mahfi Ayral'ın teşvikiyle henüz üç yaşındayken Muhsin Ertuğrul'un yönettiği tiyatro oyunuyla sahnelere adım attı. Usta isim, Türkiye'nin öncü kadın dublaj sanatçılarından biri olarak sanat dünyasında derin izler bıraktı. İstanbul'da dünyaya gelen ve yine bu şehirde hayata gözlerini yuman Tözüm, hem tiyatro sahnesindeki eşsiz yeteneğiyle hem de perdenin arkasındaki efsanevi sesiyle Türk halkının belleğinde silinmez bir iz bırakmayı başardı.
Sahnelerle Erken Tanışma ve Benzersiz Bir İsim
6 Ağustos 1928 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini açan sanatçının ismi, babası Necdet Mahfi Ayral'ın titiz bir araştırması sonucu ortaya çıktı. Türkiye genelinde eşi benzeri bulunmayan özgün bir isim arayan baba Ayral, Kamûs-ı Türkî sözlüğünden faydalandı. Sözlükten seçtiği ve kızına verdiği Jeyan ismi, Farsçada "aslanın kükrerken çıkardığı ses" anlamına geliyordu. Beyoğlu Kız Lisesinden mezun oldu. Tiyatroyla çocuk yaşta tanıştı. Babasının büyük teşvikiyle üç yaşında sahne tozunu yutan sanatçı, Muhsin Ertuğrul tarafından Henrik Ibsen'in ünlü eseri "Peer Gynt" oyununda oynatıldı. Böylece oyunculuk macerası çocuk yaşta başladı. İstanbul Şehir Tiyatroları'nda uzun yıllar boyunca aralıksız görev yapan usta aktris, çok sayıda oyunda rol aldı. Başta şu oyunlar olmak üzere pek çok eserde sahneye çıktı:
- Mutlu Günler
- Çıplakları Giydirmek
- Kökler
- Yarısı
- Kezban
Emeklilik dönemine kadar bu çatı altında sahne alarak Şehir Tiyatrolarına büyük emek verdi.
Yeşilçam'ın Görünmez Efsanesi ve Seslendirme Sanatı
Tiyatro sahnelerindeki üstün performansının yanı sıra usta sanatçı, henüz on yaşındayken seslendirme dünyasına da ilk adımını attı. Mahmut Moralı ve Samiye Hün'ün yönlendirmesiyle "Mutlu Günler" filminin dublajında görev aldı. Böylece sinema dünyasının kapıları aralanmış oldu. Türk sinemasının altın çağında Belgin Doruk, Türkan Şoray, Filiz Akın, Hülya Koçyiğit, Fatma Girik, Müjde Ar ve Hale Soygazi gibi beyaz perdenin dev kadın aktrislerine sesiyle adeta can verdi. Seslendirdiği ünlü sanatçılardan bazıları şunlardır:
- Belgin Doruk
- Türkan Şoray
- Filiz Akın
- Hülya Koçyiğit
- Fatma Girik
- Müjde Ar
- Hale Soygazi
- Emel Sayın
- Gülden Karaböcek
- Gülşen Bubikoğlu
- Ahu Tuğba
- Serpil Çakmaklı
- Hülya Avşar
- Harika Avcı
- Semra Sar
1954 senesinde hayat arkadaşıyla birlikte radikal bir karar alarak sinema oyunculuğundan uzaklaşmayı seçti. Bu kararın ardından tüm enerjisini tiyatro sahnelerine ve seslendirme çalışmalarına yoğunlaştırdı. Sanatçı, bu dönemde üç yıl boyunca bir radyo istasyonunda reklam spikerliği görevini de başarıyla üstlendi. Tiyatrodaki aktif rollerinin yanı sıra sinema filmleri ve televizyon dizilerinde de oyunculuk yapmaya devam eden Tözüm, sanata olan tutkusunu ve üretkenliğini ömrünün son demlerine kadar gururla sürdürdü.
Sanatla Geçen Bir Ömür ve Veda
Eşi Rauf Tözüm ses mühendisiydi. Kendisini trafik kazasında kaybetti. Çiftin İris adında bir kızları oldu. Yaşamının son yıllarını İstanbul'da geçiren usta oyuncu, 29 Ekim 2023 tarihinde, doğduğu şehirde hayata veda etti. Usta sanatçı, kaldığı huzurevinde yaşlılığa bağlı nedenlerden ötürü 95 yaşında hayata gözlerini yumdu. Cenaze merasimi 30 Ekim 2023 Pazartesi günü Zincirlikuyu Camii'nde gerçekleştirildi. Törenin ardından usta sanatçı Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.