İnsanlık tarihi boyunca tıp dünyasına yön veren bilim insanları arasında, kendi adıyla anılan sinir sistemi rahatsızlığını tanımlayan James Parkinson, 18. yüzyılın en önemli figürlerinden biridir. Koç burcu olan ünlü hekim, 17 Nisan 1755 tarihinde İngiltere'nin Londra kenti yakınlarındaki Hoxton Square bölgesinde dünyaya gelmiştir. Cerrahlık lisansını aldıktan sonra tüm yaşamını doğduğu bu bölgede geçirerek hem tıp alanında hem de sosyal konularda derin izler bırakmıştır.
Tıp ve Bilim Dünyasındaki İlk Adımları
Genç Parkinson, tıp dünyasına ilk adımını hem cerrah hem de eczacı olan babasının yanında yetişerek atmıştır. Babasının rehberliğinde kazandığı pratik tecrübelerin ardından, 1784 yılında cerrahlık yapmak üzere resmi lisansını elde etmiştir. O dönem tıp dünyası çok farklıydı. Cerrahlıktan tamamen farklı ve bağımsız bir meslek dalı olarak kabul gören hekimlik yapmak için ise herhangi bir lisans almamıştır. Çalışmalarını ömrü boyunca Hoxton bölgesinde sürdüren bu çalışkan hekim, eczacılık faaliyetlerinin yanında kimya ve paleontoloji alanlarına da yoğunlaşmıştır. Eczacılık da onun uğraşları arasındaydı. Bu farklı bilim dallarında derin araştırmalar yapmış, elde ettiği birikimlerle önemli kitaplar kaleme almıştır.
Titremeli Felç Denemesi ve Parkinson Hastalığı
Tıp tarihini kökten değiştiren en önemli gelişme, hekimin 1817 yılında kaleme aldığı "An Essay on the Shaking Palsy" yani "Titremeli Felç Üzerine Bir Deneme" adlı eserle gerçekleşmiştir. Bu küçük kitapçıkta ilk kez bilimsel olarak tanımlanan sinir sistemi rahatsızlığı, günümüzde onun anısına Parkinson hastalığı olarak adlandırılmaktadır. Ünlü doktorun yaptığı klinik gözlemler, tıp literatüründe hastalığın seyrini belirleyen temel referans noktası olmuştur. James Parkinson, bu benzersiz eserinde tanımladığı hastalığın ana belirtilerini son derece detaylı tasvir etmiştir.
Kitapçıkta yer alan bilgilere göre, söz konusu rahatsızlık şu belirgin semptomlarla kendini göstermektedir:
- Hastanın tamamen hareketsiz ve hatta vücudu desteklenmiş durumdayken bile ortaya çıkan istemsiz el ve vücut titremeleri.
- Kas kuvvetinin belirgin şekilde azalması ile birlikte gövdenin öne doğru eğilmesi durumu.
- Yürüyüş esnasında dengenin bozularak istemsizce yürümekten koşmaya geçme eğiliminin oluşması.
- Tüm bu fiziksel aksaklıklara rağmen hastanın duyularında ve zihinsel yetilerinde herhangi bir bozulma yaşanmaması.
Hastalık genellikle ileri yaşlarda baş gösterir. Genellikle elli ila altmış yaş aralığındaki bireylerde ortaya çıkan bu kronik sinir sistemi bozukluğu, hekimin tıp dünyasına kazandırdığı en büyük miras olmuştur.
Toplumsal Reformlar ve Tehlikeli Siyaset Yılları
James Parkinson, sadece bir tıp insanı değil, aynı zamanda toplumun ezilen kesimlerinin gür sesi olmayı başarmış duyarlı bir aydındır. Yaşadığı dönemde gelir düzeyi düşük olan yurttaşların mutlak surette korunması ve desteklenmesi gerektiğine yürekten inanmıştır. Yoksul kesimlerin haklarını savunurken, bu konuda yetersiz kalan İngiliz Hükümeti'ni de sert bir dille eleştirmekten geri durmamıştır. Hükümetin bu pasif tutumu onu öfkelendiriyordu. Dönemin getirdiği rüzgarla birlikte çok sayıda devrimci ve sosyal harekete aktif olarak katılım göstermiştir.
Fransız Devrimi'nin tüm dünya için büyük bir esin kaynağı olmasını savunan idealist hekim, bu dönemde önemli adımlar atmıştır. Devrimi takip eden fırtınalı yıllarda, radikal sosyal reformların hayata geçirilmesini talep eden yirmiye yakın politik broşür yayınlamıştır. Avam Kamarası bünyesinde halkın gerçek anlamda temsil edilmesini ve seçimlerde istisnasız herkesin oy hakkına sahip olmasını savunmuştur. Bu fikirlerini yaymak amacıyla çok sayıda gizli politik derneğe üye olmuştur. 1794 yılında Kral III. Jorj'un öldürülmesi amacıyla kurulduğu öne sürülen bir örgütte rol üstlendiği iddiasıyla sorgulanmıştır. Kendisi bu süreçte tutuklanmamış olsa da yakın dostları suçsuz bulunup beraat edene dek uydurma ithamlar sebebiyle uzun süre hapiste tutulmuştur.
Mary Dale ile Evliliği ve Ölümü
James Parkinson, yoğun mesleki ve siyasi hayatının yanında düzenli bir aile yaşamına da sahipti. 21 Mayıs 1783 tarihinde Mary Dale ile hayatını birleştiren ünlü hekimin bu evlilikten sekiz çocuğu dünyaya gelmiştir. Hem kalabalık ailesiyle ilgilenen hem de topluma hizmet etmeyi sürdüren başarılı cerrah, ömrünün sonuna kadar üretkenliğini korumuştur. Tıp, paleontoloji, kimya ve siyasetle geçen dolu dolu bir ömrün ardından James Parkinson, 21 Aralık 1824 tarihinde Londra'da 69 yaşında hayata gözlerini yummuştur.