Cumhuriyet tarihinin en önemli bürokratlarından biri olan İzzettin Çağpar, 1893 yılında İstanbul'da dünyaya gelmiştir. Muhiddin Bey ve Şadiye Hanım'ın evladı olarak hayata gözlerini açan Çağpar, yaşamı boyunca ülkenin pek çok farklı bölgesinde vali ve kaymakam unvanıyla kritik kamu görevleri üstlenmiş seçkin bir devlet adamıdır. Genç yaşlarda başladığı mesleki serüveninde, ülkenin idari yapısını modernleştirmek ve yerel yönetimleri güçlendirmek amacıyla çalışmıştır. Osmanlı'nın son dönemlerinden Cumhuriyet'in ilk çeyreğine uzanan yaşam çizgisinde, aldığı üst düzey eğitimi ve edindiği tecrübeleri yerel halkı kalkındırmak için başarıyla kullanmıştır. 10 Ekim 1952 tarihinde yine doğduğu şehir olan İstanbul'da hayata veda eden çok yönlü bürokrat, geride derin izler ve önemli eserler bırakmıştır.
Gençlik Yılları ve Eğitim Hayatı
İzzettin Çağpar'ın yaşam yönünü belirleyen en önemli unsurlardan biri, genç dönemde aldığı nitelikli eğitimdir. Ortaöğrenim yaşamını, o dönem Osmanlı coğrafyasının en önemli kültür merkezlerinden biri olan Selanik'teki Feyz-i Ati mektebinde geçirdi. Buradaki başarılı yılların ardından, dönemin en prestijli yükseköğrenim kurumları arasında yer alan Mülkiye Mektebine kaydoldu. Bu güzide okuldan 1915 yılında mezuniyetini alarak kamu idaresi alanındaki yetkinliğini tescilledi. Mezuniyetinin hemen ardından 1915 yılının Aralık ayında orduya dahil olan Çağpar, Birinci Dünya Savaşı'nın son günlerine kadar yedek subay sıfatıyla çeşitli cephelerde bulunarak askerlik vazifesini başarıyla yerine getirmiştir. 1918 yılında yaşanan terhis sürecinin ardından yeniden sivil yaşama adım attı.
Sivil yaşama dönüşünün ardından, 1921 yılında Gümrükler Umum Müdürlüğü bünyesinde muhafaza memuru olarak devlet görevine ilk adımını attı. Ancak bu ilk görev dönemi çok uzun sürmedi; 1924 yılında resmi memuriyetinden ayrılarak serbest ticarete veya mesleki çalşmalara yöneldi. Yaklaşık dört yıl süreyle bu serbest çalşma dönemini sürdürüp farklı tecrübeler kazandı. Devlet hizmetine olan bağlılığı onu 1928 yılında yeniden bürokrasiye çekti. Bu yıl Konya Tahrirat Müdürü olarak resmi göreve döndü. Meslek yaşamındaki bu hareketli dönemde, 1930 senesinde hayatını Atiye Hanım ile birleştirdi. Bu mutlu evlilikten iki erkek evlat dünyaya geldi.
Bürokraside Yükseliş ve Valilik Dönemi
İzzettin Çağpar'ın kaymakamlık yılları, Anadolu'nun ve taşranın idari yapısını tanımasında büyük pay sahibi olmuştur. Konya Tahrirat müdürlüğü vazifesinin ardından idari kariyerinde önemli aşamalar kaydeden Çağpar, sırasıyla 1929 yılında Akşehir, 1930 senesinde Üsküdar ve 1935 senesinde de Vize ilçesinde başarılı kaymakamlık dönemleri geçirmiştir. Taşradaki üstün hizmetlerinin neticesinde, 1936 yılında bugün İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdür Yardımcılığı olarak adlandırılan göreve atandı. Bakanlık bünyesindeki çalşmalarının hemen ardından, aynı yıl içerisinde ülkenin en hassas bürokratik makamlarından biri olan Emniyet Genel Müdür Yardımcılığı görevine tayin edilerek devlet güvenlik teşkilatının merkezinde önemli bir sorumluluk üstlenmiştir.
İzzettin Çağpar'ın yaşamındaki en parlak dönem, ülkenin seçkin şehirlerinde yürüttüğü valilik ve belediye başkanlığı vazifeleridir. Başarılı idarecinin yürüttüğü bu valilik ve belediye başkanlığı görevleri sırasıyla şunlardır:
- Siirt Valiliği ve Belediye Başkanlığı (1939-1940)
- Tokat Valiliği ve Belediye Başkanlığı (1940-1945)
- Konya Valiliği ve Belediye Başkanlığı (1945-1946)
- Ankara Valiliği ve Belediye Başkanlığı (1946-1948)
- Samsun Valiliği ve Belediye Başkanlığı (1948-1950)
Vali unvanıyla görev yaptığı tüm bu vilayetlerde yerel kalkınma hamlelerine öncülük eden başarılı idareci, Haziran 1950'de Samsun Valisi iken resmi görevinden ayrılarak emekliye ayrıldı.
Kültür Hayatı, Eserleri ve Emeklilik Yılları
Vali İzzettin Çağpar, sadece başarılı bir devlet idarecisi değil, aynı zamanda kültürel birikimi yüksek, entelektüel bir şahsiyettir. Fransızca diline hâkimiyeti sayesinde batı kültürünü ve yönetim modellerini yakından takip etme imkânı bulmuştur. Bu derin vizyonunu yazı hayatına da yansıtan yönetici, 1949 yılında Samsun Valiliği görevini sürdürürken önemli bir esere imza atmıştır. Samsun Valiliği yıllarında edindiği zengin tecrübeleri aktardığı ve 1949 yılında yayımladığı 'Köyde Hakiki Reform ve İdeal Köycülük' isimli eseri, cumhuriyetin kırsal kalkınma vizyonuna ve yerel yönetim reformlarına rehberlik edecek derinliktedir.
İdari eserinin yanı sıra Çağpar, sanata ve musikiye olan ilgisiyle de tanınmıştır. Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) repertuvarında yer alan 'Yeşil Sular Çalkalandı' adlı şarkının güftekârıdır. Bu eser, onun edebi yönünü ve sanatla olan güçlü bağını ortaya koymaktadır. Emekliliğinin ardından İstanbul'da sakin bir yaşam sürmeyi tercih eden seçkin bürokrat, buradaki günlerinde anılarını ve birikimini paylaşmayı sürdürmüştür. 10 Ekim 1952 tarihinde doğduğu kentte hayata gözlerini yuman İzzettin Çağpar'ın cenazesi Feriköy Mezarlığı'na defnedilmiştir. Ülke bürokrasisinde ve sanat camiasında derin bir boşluk bırakarak aramızdan ayrılan değerli yönetici, geride bıraktığı saygın isimle ve eserleriyle anılmaya devam etmektedir.