Türk Kurtuluş Savaşı’nın en cesur simalarından olan din adamı ve siyasetçi İsmail Şükrü Hoca, 1874 yılında Afyonkarahisar’da, vatan savunmasında tarihi bir rol üstlenmek üzere dünyaya gözlerini açtı. Ünlü müderris İzzet Efendi'nin oğlu olarak başladığı hayat yolculuğunu, milli mücadele cephelerinde kahraman bir komutana dönüşerek taçlandırdı. Dumlupınar sınırlarında kurduğu kendi alayıyla düşmanı aylarca oyalayan bu vatansever aydın, bağımsızlık mücadelesinin en kritik dönemeçlerinde ordunun toparlanması için zaman kazandırdı. Daha sonra birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altına katılarak halkın sesi oldu. Ömrünü inandığı İslami değerlere ve meclis çalışmalarına adayan bu büyük mücadele insanı, 25 Aralık 1950 tarihinde aramızdan ayrıldı.
Cepheden Meclise Uzanan Bir Kahramanlık Hikayesi
Afyonkarahisar'ın saygın alimlerinden İzzet Efendi’nin terbiyesinde yetişen İsmail Şükrü, gençlik yıllarında dini ilimlerde derinleşerek memleketinde vaizlik yapmaya başladı. Vatan topraklarının işgale uğradığı o karanlık günlerde, sadece cami kürsülerinde kalmayı reddetti. Kendi çabalarıyla kurduğu yerel direniş alayının başına geçerek cepheye koştu. Dumlupınar savunmasında üstün bir askeri başarı sergiledi. Emrindeki alay kuvvetleriyle birlikte, işgalci Yunan ordusunun ilerleyişini tam dokuz ay boyunca durdurmayı başardı. Bu kritik direniş, düzenli Türk ordusunun kurulması ve taarruz hazırlıklarını tamamlaması için adeta bir can suyu oldu. Askerlerinin sergilediği sarsılmaz irade sebebiyle bu askeri birliğe Çelikalay unvanı layık görüldü. Nitekim Soyadı Kanunu yürürlüğe girdiğinde, bu kahramanca mücadeleden ötürü kendisine Çelikalay soyadı verildi. Milli mücadeledeki bu olağanüstü katkıları sebebiyle kendisine kırmızı-yeşil kurdeleli İstiklal Madalyası verildi. Kurtuluş Savaşı'nda cephedeki kahramanlara kırmızı, cephe gerisindekilere ise yeşil kurdeleli madalyalar verilirken, her iki alanda da üstün gayret gösteren İsmail Şükrü Hoca bu madalyayı alanların en başında geliyordu.
Meclis Kürsüsünde Rekorların ve Fikirlerin Savunucusu
Silahlı mücadele döneminin ardından Ankara'da yeni bir dönem başlıyordu. Afyonkarahisar halkının büyük teveccühüyle birinci dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne milletvekili sıfatıyla giriş yaptı. Askeri dehasını bu kez yasama faaliyetlerinde gösterdi. Meclisin üç yıl dört ay süren o fırtınalı ilk döneminde tam 103 adet soru önergesi vermeyi başararak parlamento tarihine geçen ve kırılması güç olan muazzam bir rekora imza attı. Hitabet gücü son derece yüksek olan Şükrü Hoca, aynı zamanda gerçek bir alim olarak meclis çatısı altında halkın dertlerini ve vatanın geleceğini savunmaktan asla geri durmadı. İnandığı doğruları her koşulda haykıran şahsiyeti, hilafetin kaldırılmasına yönelik tartışmalarda kendisini gösterdi. Bu konudaki kanun teklifinin görüşülmesine sekiz gün kala Hilafet-i İslamiye ve Büyük Millet Meclisi başlıklı sarsıcı bir broşür kaleme aldı. Broşürün meclis sıralarında dağıtılması, milletvekilleri arasında sert tartışmaların ve fikir ayrılıklarının fitilini ateşledi. Onun bu muhafazakar çıkışına muhalif olan mebuslar hemen harekete geçtiler. Siirt Mebusu Hoca Halil Hulki, Muş Mebusu Hoca Elhac İlyas Sami ve Antalya Mebusu Hoca Rasih Kaplan bir araya gelerek ortak bir çalışma yaptılar. Karşı görüşlerini sundukları "Hakimiyet-i Milliye ve Hilafet-i İslamiyye" isimli reddiye broşürünü yayımlayarak Şükrü Hoca'ya cevap verdiler.
Şükrü Hoca'nın birinci meclis dönemindeki en belirgin katkıları şu şekildedir:
- Dönemin yasama çalışmalarında aktif rol alarak tam 103 adet soru önergesi vermesi,
- Milli mücadeledeki üstün yararlılıkları dolayısıyla kırmızı-yeşil kurdeleli İstiklal Madalyası'na layık görülmesi,
- İnandığı prensipler doğrultusunda hilafet konusundaki görüşlerini broşürleştirerek cesurca savunması.
İlkeli Bir Yaşamın Son Demleri
Meclisteki bu fırtınalı tartışmalar ve tavizsiz duruşu, siyasi dengeleri etkiledi. Yaşanan gelişmelerin neticesinde İsmail Şükrü Hoca, ikinci dönem meclis seçimlerinde parlamento dışında kaldı. Siyaset sahnesinden uzaklaşsa da inandığı değerleri savunmaktan vazgeçmedi. Ayrıca fikirlerini toplumla paylaşmak adına çeşitli cemiyetlerde aktif roller üstlendi. Özellikle Büyük Doğu gibi yayın mecralarında yazılarını kaleme alarak, savunduğu dünya görüşünü kitlelere aktarmayı sürdürdü. Son yıllarında dini vecibelerini yerine getirmek üzere kutsal topraklara gitti. Hac ibadetini huşu içinde tamamladıktan sonra memleketine geri döndü. Bu kutlu yolculuğun dönüşünde, 25 Aralık 1950 tarihinde, 76 yaşındayken hayata gözlerini yumdu. Hem cephe hatlarında vatan savunmasında hem de parlamento çatısı altında milletin kürsüsünde hizmet etmiş olan bu müstesna şahsiyetin mirası, Afyonkarahisar topraklarında ve Türk milletinin hafızasında sonsuza dek yaşamaya devam edecektir.