Türkiye'nin altyapı ve demiryolu tarihinde çığır açan Hürriyet Sırmaçek, ülkenin ilk kadın köprü uzmanı mühendisi olarak tarihe geçmiş önemli bir şahsiyettir. 1912 yılında Şam'da dünyaya gelen Sırmaçek, genç Cumhuriyet'in imar hamlelerinde aktif roller üstlenerek kadınların mühendislik alanındaki gücünü kanıtlamıştır. Yüksek Mühendis Mektebi'nden mezuniyetinin ardından Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) bünyesinde çok sayıda önemli projeye imza atan başarılı mühendis, 2 Ocak 1983 tarihindeki vefatına kadar mesleki örgütlerde ve sosyal sorumluluk projelerinde öncü roller üstlenmiştir.
Cumhuriyetin İlk Yıllarında Bir Kadın Mühendisin Doğuşu
İlk adımlarını İstanbul'da attı. Burada, 1929 yılında Erenköy Kız Lisesi'nden mezun oldu. Dönemin zorlu şartlarına rağmen yükseköğrenim hedefini yüksek tutan genç kadın, mühendislik eğitimi almak üzere İstanbul Yüksek Mühendis Mektebi'ne girdi. Bu köklü kurumda yol ve köprü ihtisası alan Sırmaçek, takvimler 1935 yılını gösterdiğinde diplomasını alarak Türkiye'nin ilk kadın köprü uzmanı mühendisi sıfatıyla mezun oldu. Azmiyle mesleğinde hemen fark edildi.
Demiryolları ve Altyapı Yatırımlarında Öncü Adımlar
Kariyer basamaklarını hızla tırmanan Hürriyet Sırmaçek, çalışma yaşamının büyük bölümünü Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları bünyesinde geçirdi. Kurum bünyesinde yüksek mühendis olarak farklı kademelerde görev alan Sırmaçek, özellikle statik hesaplamalardaki yeteneğiyle öne çıktı. Sivas Lokomotif ve Vagon Fabrikası'nın inşası sırasında statik ve betonarme hesaplarının kontrolörlüğünü üstlenen başarılı mühendis, zorlu projelerde kritik sorumluluklar aldı.
Türkiye'nin altyapı tarihinde ilklere imza atan Sırmaçek, Haydarpaşa üst geçidinde kullanılan "T" tabliye kirişinin hesaplamalarını gerçekleştiren ilk Türk mühendis oldu. Bununla da yetinmeyerek, İzmir-Manisa demiryolunun 71. kilometresinde yer alan 2x45 metrelik çelik kafes köprülerin teknik hesaplamalarını Türkiye'de ilk defa hayata geçirdi. Bu başarıları onun mesleki kariyerinde bir dönüm noktası oldu. Takvimler 1964 yılını gösterdiğinde Genel Müdürlük bünyesinde Teknik Müşavir olarak görevlendirilen Sırmaçek, bir dönem TCDD Genel Müdür Yardımcılığı makamına da aday gösterildi.
Emekliliğine giden süreçte de üretmeye devam eden Sırmaçek, 1970 ile 1971 yılları arasında Ulaştırma Bakanlığı'nı temsilen Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) bünyesinde görev aldı. Ulaştırma Bakanlığı adına yürüttüğü bu görev kapsamında, bölgenin kalkınma hedeflerine ulaşması için gerekli olan ulaşım altyapısının planlanması ve stratejik koordinasyonu süreçlerinde aktif sorumluluk üstlendi. Mesleki kariyerine sığdırdığı sayısız başarının ardından, 1971 yılında TCDD'den emekli oldu.
Mesleki Örgütlenmeler ve Sosyal Sorumluluk Çalışmaları
Hürriyet Sırmaçek, sadece şantiyelerde ve mühendislik masalarında değil, aynı zamanda sivil toplum alanında da aktif bir liderlik sergiledi. Mesleğinin gelişimi ve kadınların toplumdaki konumunun güçlenmesi adına pek çok örgütte kurucu ve yönetici olarak çalıştı. Sırmaçek'in aktif roller üstlendiği ve liderlik ettiği kuruluşlar şunlardır:
- Türkiye Köprü ve İnşaat Cemiyeti bünyesinde kurucu olarak yer almış ve altyapı mühendisliğinin gelişimini desteklemiştir.
- Türkiye Yüksek Mühendisler Birliği yönetim kurulunda üye olarak görev almış, aynı zamanda genel sekreterlik yapmıştır.
- Erenköy Kız Lisesi Mezunlar Derneği başkanlığını aralıksız olarak 17 yıl boyunca gururla sürdürmüştür.
- Soroptimist Kulüpler Birliği Türkiye başkanlığı görevini yürüterek kadınların toplumsal hayattaki yerini güçlendirmiştir.
- İstanbul Mühendisler Odası bünyesinde hem İdare Heyeti üyeliğinde bulunmuş hem de oda başkanı olarak sorumluluk üstlenmiştir.
Hem mühendislik projeleriyle hem de topluma sunduğu katkılarla silinmez izler bırakan Hürriyet Sırmaçek'in öyküsü, sonraki nesiller için ilham kaynağı olmaya devam etmektedir.