Türk tıp tarihinin en önemli simalarından biri olan Hulusi Behçet, 1889 yılında İstanbul'da dünyaya gelmiş ve yine bu şehirde 1948 yılında yaşamını yitirmiştir. Başarılı hekim, 1937 senesinde tıp dünyasında çığır açan bir adım atarak kendi adını taşıyacak olan Behçet hastalığını tanımlamıştır. Dünya tıp literatüründe kendi adıyla anılan vaskülit hastalığını ilk kez tarif eden bu değerli hekim, kariyeri boyunca gerçekleştirdiği bilimsel çalışmalarla ve yetiştirdiği öğrencilerle modern Türk dermatolojisinin kurucularından biri olmuştur. Genç Cumhuriyet'in ilk yıllarında tıp eğitimini yapılandıran bu değerli bilim insanı, Darülfünun'dan İstanbul Üniversitesi'ne geçiş sürecindeki katkılarıyla da anılmaktadır.
Şam'dan Darülfünun'a Uzanan Eğitim Yılları
Hulusi Behçet, çocukluğundan itibaren çetin sınavlardan geçmiştir. Küçük yaşta annesini kaybetmesi üzerine onun bakımını ve yetiştirilmesini büyükannesi üstlenmiştir. Babasının Şam şehrindeki ticari faaliyetleri nedeniyle ilk öğrenimini o dönem Osmanlı İmparatorluğu sınırları içerisinde bulunan bu tarihi merkezde tamamlayan genç Hulusi, farklı kültürlerle erken yaşta tanışma fırsatı bulmuştur.
Küçüklükten itibaren yabancı dillere ilgi duyan Behçet, kendini geliştirmek amacıyla şu dilleri öğrenmiştir:
- Fransızca
- Almanca
- Latince
Eğitim hayatına tıp eğitimiyle devam etmek isteyen genç Behçet, Darülfünun Tıp Fakültesi'ne girmiştir. Buradan 1910 senesinde başarıyla mezun olmuştur. Diploma almasının ardından durmaksızın mesleki derinleşmeye odaklanan hekim, dört yıl süresince deri ve zührevi hastalıklar alanında uzmanlık eğitimi almıştır. Aldığı bu kapsamlı eğitim, onun yerleyen yıllarda yapacağı büyük keşiflerin temel taşını oluşturmuştur.
Savaş Cephelerinden Avrupa Kliniklerine
Birinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle birlikte vatan görevine çağrılan Behçet, 1914 ile 1918 yılları arasında Edirne Askeri Hastanesi bünyesinde görev yapmıştır. Savaşın zorlu koşullarında dermatoloji ve zührevi hastalıklar uzmanı sıfatıyla askerlerin tedavisini üstlenmiştir. Savaşın sona ermesiyle tıbbi birikimini artırmak ve dünyadaki gelişmeleri yakından takip etmek için yurt dışına çıkmıştır. 1918 ve 1919 yılları arasında önce Budapeşte'ye, ardından Berlin'e giderek buralardaki kliniklerde çalışmıştır. Bu seyahatleri sırasında, tıp dünyasının önde gelen pek çok ünlü ismiyle bir araya gelerek fikir alışverişinde bulunma şansını yakalamıştır.
Türkiye'de Akademik Reform ve Tarihi Keşif
Avrupa'daki verimli çalışmalarının ardından ülkesine geri dönen Hulusi Behçet, mesleğini serbest olarak icra etmeye başlamıştır. Haliç kıyısındaki Hasköy Cinsel Hastalıkları Hastanesi'nde başhekimlik görevini üstlenen hekim, daha sonra Vakıf Gureba Hastanesi kadrosuna katılmıştır. Burada profesör olarak da dersler vermiştir. 1933 yılındaki üniversite reformu, hekimin kariyerinde yeni bir dönüm noktası yaratmıştır. Cumhuriyet tarihinin en önemli eğitim hamlelerinden biri olan bu süreçte, üniversite bünyesinde Deri Hastalıkları ve Frengi Kliniği'ni kuran Behçet, aynı kurumda profesörlük kadrosuna seçilerek akademik hayatına yeni bir soluk getirmiştir. Böylece Behçet, Türkiye akademisinde profesör unvanını resmen elde eden ilk şahsiyet olarak tarihe geçmiştir.
Hekimlik kariyerinin en parlak sayfası ise 1937 yılında açılmıştır. Yürüttüğü titiz gözlemler sonucunda, kan damarlarının iltihaplanmasıyla seyreden ve kendi adıyla tıp literatürüne geçecek olan vaskülit hastalığını ilk kez tarif etmiştir.
Küresel Saygınlık ve Bilimsel Miras
Meslek hayatının ilk dönemlerinden itibaren dermatoloji alanında son derece üretken olan bilim insanı, ulusal ve uluslararası pek çok kongreye sunduğu özgün bildirilerle katılmıştır. Birçok prestijli yabancı dergide bilimsel makaleleri yayımlanmıştır. Bu uluslararası hareketliliği, dönemin ünlü Alman patoloğu Prof. Philipp Schwartz'ın dikkatini çekmiştir. Schwartz, Behçet'in tıp dünyasına sunduğu katkıları her fırsatta yurt dışında anlatarak ülkesini temsil ettiğini ve bu nedenle kendisini Türkiye sınırlarında bulmanın neredeyse imkansız olduğunu dile getirmiştir.
Geleceğin hekimlerine rehberlik etmeyi kendine borç bilen profesör, çok sayıda yabancı makaleyi Türkçeye kazandırmıştır. Ayrıca, tıp dünyasındaki gelişmeleri paylaşmak amacıyla Kore gibi coğrafi olarak uzak ülkelerle dahi bağ kurmuştur. Uluslararası derlemelerde paylaştığı sıra dışı vaka sunumlarıyla küresel tıp camiasında adından sıkça söz ettirmiştir.