Türkçenin derinliklerine uzanan ve sözcüklerin kökenlerini aydınlatan ünlü Türkolog Hasan Eren, 15 Mart 1919 tarihinde Bulgaristan'ın Vidin kentinde dünyaya geldi. Hayatını Türk dilinin zenginliğine ve söz varlığına adayan bu seçkin bilim insanı, 26 Mayıs 2007'de Ankara'da hayata gözlerini yumdu. Genç yaşta başladığı dil yolculuğunu akademik zirvelere taşıyan Eren, Türk Dil Kurumu başkanlığı görevini yürüterek ve hazırladığı devasa sözlük çalışmalarıyla Türk kültürüne eşsiz katkılar sağladı.
Vidin'den Budapeşte'ye Uzanan Eğitim Yılları
Genç Eren, ilk ve orta öğrenimini doğduğu yer olan Vidin'de tamamladıktan sonra Bulgar Lisesine kaydoldu ve buradaki derslerinde gösterdiği üstün başarıyla 1937 yılında okulundan birincilikle mezun oldu. Lise yıllarında özellikle Bulgarca, Rusça ve Fransızca derslerine ilgi duyan Eren, Türk dili üzerine de yoğun araştırmalar yapmaya başladı. Dil üzerine sergilediği bu ilgi, Macar Türkoloğu Gyula Németh'in dikkatini çekti. Németh onu Budapeşte'ye davet etti. Böylece Eren, 1938 yılında Budapeşte Üniversitesi Türkoloji bölümünün tek öğrencisi olarak yükseköğrenimine başladı. Macaristan'daki eğitimi sırasında Moğolca ve Macarca derslerini de yakından takip eden Eren, Türk dilinin söz varlığına yönelik ilk ciddi çalşmalarını da bu dönemde gerçekleştirdi. Akademik kariyerinde hızla yükselerek 1942 yılında doktora derecesi aldı. Genç araştırmacı, 1946 yılına gelindiğinde ise 'Türk Söz Bilimi' alanında sunduğu tezle doçent unvanına layık görüldü.
Türk Dil Kurumu'ndaki İz Bırakan Hizmetleri
Avrupa'daki eğitimini başarıyla tamamlayan doçent, 1948 yılında Türkiye'ye dönüş yaptı ve Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi bünyesinde doçent unvanıyla akademik vazifesine başladı. Ankara'daki akademik faaliyetlerinin yanı sıra Türk Dil Kurumu çatısı altında da çalışmalar yürüten Prof. Dr. Hasan Eren, özellikle sözlükçülük alanında çok kıymetli projelere imza attı. Değerli bilim insanı, 1957 yılında TDK bünyesinde ikinci başkanlık makamına getirildi. Daha sonra bu görevinden ayrılarak terim kolu başkanı oldu. Bu birimde görev yaptığı esnada, üniversitelerde çalşan öğretim üyeleriyle omuz omuza vererek farklı disiplinlere ait bilimsel terimleri titizlikle derledi ve yayımladı. 1960 yılına kadar TDK bünyesinde aktif görevlerde bulunan Eren, 1985 yılından itibaren ise Türk Ansiklopedisi başredaktörlüğüne atanarak bu devasa eserin eksiksiz şekilde tamamlanmasında başrol oynadı. 17 Ekim 1983 tarihinde Türk Dil Kurumu başkanlığı makamına seçilen saygın dil bilimci, bu onurlu görevini 20 Eylül 1993 tarihine kadar tam on yıl boyunca başarıyla sürdürdü. Ayrıca 1984 yılında atandığı TRT Yüksek Kurulu üyeliği görevinde de altı yıl boyunca hizmet verdi. Dönemin dil politikalarına ve bilimsel yayınlarına yön veren Eren, 1988 basımı meşhur Türkçe Sözlük çalşmasının yayın kuruluna da başkanlık ederek Türkçenin standardizasyonuna büyük katkı sundu.
Uluslararası Başarılar ve Etimoloji Mirası
Prof. Dr. Hasan Eren, gerçekleştirdiği nitelikli akademik çalşmalarla yalnızca yurt içinde değil, uluslararası bilim çevrelerinde de büyük bir takdirle karşılandı. Özellikle Macaristan ile kurduğu güçlü bilimsel köprüler sayesinde pek çok şeref üyeliği ve prestijli nişana layık görüldü. Değerli Türkoloğun uluslararası alanda elde ettiği üyelik ve takdirlerden bazıları şunlardır:
- 1966 yılında Macar Dil Bilimi Derneği şeref üyeliğine seçilmesi.
- 1972 senesinde Macar Doğu Bilimleri Derneği tarafından şeref üyesi ilan edilmesi.
- 1988'de prestijli Macar Bilimler Akademisi şeref üyeleri arasına dahil olması.
- 1996 yılında Uluslararası Hungaroloji Derneği bünyesinde şeref üyesi sıfatı kazanması.
- 26 Eylül 1996 tarihinde Türk diline yaptığı hizmetlerden ötürü Türk Dil Kurumu tarafından kendisine şükran beratı ve onurluğu sunulması.
- 24 Haziran 2000'de iki ülke arasındaki bilimsel bağları taçlandırmak üzere Macaristan cumhurbaşkanı tarafından ülkenin en yüksek sivil nişanı olan Macar Liyakat Nişanı ile ödüllendirilmesi.
Hasan Eren'in bilim dünyasına sunduğu en önemli anıtsal çalşmalardan biri, 1999 yılında yayımlanan Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü isimli başyapıtıdır. Bu eser, Türkçe kelimelerin tarihi ve kökenleri hakkında akademik düzeyde güvenilir bilgiler içeren, alanındaki en önemli referans kaynakları arasında yer alır.