Cumhuriyet tarihinin en geniş fotoğraf arşivlerinden birini ülkeye kazandıran yazar ve iş insanı Hanri Benazus, 27 Mart 1930'da İzmir'de doğdu. Onun öyküsü, çocuk yaşta Ege manevraları sırasında Mustafa Kemal Atatürk ile tanışmasıyla tamamen değişti. Benazus, o günün heyecanını hayatı boyunca yüreğinde taşıdı. Köklü bir geçmişe sahipti. Kökleri 1492'de İspanya'dan göç eden Sefarad Yahudilerine dayanıyordu. Babası İsak Benazus, 15 Mayıs 1919'daki İzmir'in işgali yıllarında Basmane Garı'nda kâtiplik görevini sürdürürken aynı zamanda cepheye gizlice istihbarat sağlayan kahraman bir Kuvayi Milliye mensubuydu.
Atatürk ile Karşılaşma ve Yaşamının Dönüm Noktası
İzmir'de ilk ve orta öğrenimini tamamlayan genç Hanri, İzmir Atatürk Lisesi'nden mezun oldu. Ancak maddi imkânsızlıklar yüzünden yükseköğrenimine devam edemedi. Yaşamının en büyük hatırasını ise 9 Ekim 1937'de, Ege askeri manevraları kapsamında Aydın'ın Ortaklar beldesinde yaşadı. Nazilli Basma Fabrikası açılışından sonra köye gelen Atatürk'ün elini tutan yedi yaşındaki çocuk, kendisini beyaz trenin kompartımanında buldu. Ulu Önder'in masasında oturup onun leblebilerini yediği o an, Benazus için adeta bir milattı. Liderin trendeki kompartımanda kendisine adını sorup Musevi kökeninden dolayı asla yargılamaması, küçük Hanri'nin kendisini ömrü boyunca bu ülkenin eşit ve özgür bir evladı olarak hissetmesini sağladı. Bu sevgi dolu yaklaşım, onda ömür boyu sürecek bir Atatürk hayranlığının temelini attı.
İş Dünyasından Dev Fotoğraf Arşivine
Eğitiminin ardından hızla iş hayatına atılan Hanri Benazus, 1960'lı yıllarda tavukçuluk sektörünün bilinen markalarından Yupi Piliç firmasını kurdu. Ticari başarılarının yanı sıra spor dünyasında da aktif roller üstlendi. Gönül verdiği Altay Spor Kulübü'nün başkanlığına seçilerek, 11 Aralık 1985 ile 30 Aralık 1987 tarihleri arasında kulübe liderlik etti. Cemile Sevgi Tanrısever ile evlenen iş adamı, 1988 yılında iş dünyasından emekli olarak tüm enerjisini tarihi araştırmalara yöneltti. Henüz 17 yaşındayken başladığı Atatürk fotoğrafları koleksiyonunu zenginleştirmek için dünyanın dört bir yanındaki arşivleri taradı. Yunanistan, Fransa, İngiltere, Yeni Zelanda ve Almanya gibi ülkelerden topladığı görsel belgelerle devasa bir arşiv oluşturdu. Benazus'un yarım asrı aşan çabalarıyla bir araya getirdiği 20 bin fotoğraflık bu muazzam koleksiyon şu tarihi belgeleri içermektedir:
- Yeni Zelanda, Sidney ve Canberra arşivlerinden derlenen 900 karelik Çanakkale Savaşı fotoğrafları,
- Sarıkamış Savaşı ve Kurtuluş Savaşı dönemine ait askeri görseller,
- Cumhuriyetin ilk yıllarındaki milletvekilleri, Jön Türkler ve İttihat ve Terakki döneminin öncüleri,
- Atatürk'ün eşi Latife Uşşaki, annesi Zübeyde Hanım ve kız kardeşi Makbule Atadan'ın kişisel hatıraları,
- Dünya liderlerinin Türkiye ziyaretleri ve ünlü şair Nâzım Hikmet'e ait özel kareler.
Topluma Sunulan Miras ve Son Yılları
Elde ettiği bu paha biçilemez tarihi hazineyi bencilce saklamak yerine toplumla paylaşmayı seçen vatansever yazar, 2021 yılında devasa koleksiyonunu İzmir Büyükşehir Belediyesi'ne armağan ederek halkın hizmetine sundu. Ayrıca Çankaya Cumhurbaşkanlığı Köşkü'nde kurulan Atatürk Müzesi'ne de 3 bin 105 adet fotoğraf bağışladı. Koleksiyonerliğinin yanı sıra üretken bir yazar olan Benazus, tarih, insan sevgisi ve Atatürkçülük felsefesi üzerine tam 102 adet kitap kaleme aldı. Eşiyle birlikte yurt içinde ve dışında çok sayıda sergi düzenleyip konferanslar vererek tarihi bilincin genç kuşaklara aktılmasına katkıda bulundu. Eserleri ve topluma katkıları nedeniyle İzmir Karşıyaka'da yaşadığı caddeye 2022'de ismi verildi. Değerli yazar, 14 Ocak 2024 tarihinde İzmir Bayraklı Şehir Hastanesi'nde 94 yaşında hayata gözlerini yumdu. Cenazesi Altındağ Musevi Mezarlığı'nda toprağa verildi.