Türk hukuk dünyasının ve siyaset tarihinin önemli isimlerinden biri olan Prof. Dr. Hamza Eroğlu, 1922 yılında Adana'da mütevazı bir ailenin en büyük evladı olarak dünyaya gelmiştir. Adana'da tamamladığı ilk ve orta öğreniminin ardından, ülkenin iki farklı döneminde anayasa yapım süreçlerinde yer alarak Türk demokrasisine ve hukuk sistemine yön vermiştir. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olduktan sonra, İsviçre'de devam ettiği akademik çalışmalarıyla uluslararası hukuk alanında uzmanlaşmış ve Türkiye'ye dönerek hem meclis çatısı altında hem de üniversite kürsülerinde ülkesine hizmet etmiştir.
Akademik Yükseliş ve İsviçre Yılları
Eroğlu, lise eğitimini tarihi Adana Erkek Lisesi bünyesinde tamamlamıştır. Buradaki güçlü öğretmen kadrosu, onun gençlik yıllarındaki düşünce dünyasının şekillenmesinde oldukça belirleyici bir rol oynamıştır. Liseden mezun olduktan sonra yükseköğrenim için adım attığı İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni başarıyla bitirmiştir. Genç hukukçu, eğitimini İkinci Dünya Savaşı'nın tüm dünyayı sarsan o zorlu yıllarında İsviçre'de sürdürmeye karar vermiştir. Neuchatel Üniversitesi'nde uluslararası hukuk üzerine doktora tezi hazırlamıştır. Çalışmalarını başarıyla tamamlayarak 1949 yılında yurda dönmüştür.
Türkiye'ye dönüşünün hemen ardından akademik kariyerine başlayan Eroğlu, 1950 yılı itibarıyla asistan olarak vazife üstlenmiştir. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ndeki bu görevi esnasında kürsü deneyimi kazanmıştır. Vatani görevinin ardından da akademik basamakları hızla tırmanmaya devam etmiştir. Başarılı çalışmaları neticesinde, 1956 yılında doçentlik unvanını kazanarak yetkinliğini pekiştirmiştir.
Siyaset Sahnesi ve Anayasa Çalışmaları
Akademik başarılarının yanı sıra aktif politikaya da ilgi duyan Hamza Eroğlu'nun meclis serüveni 1957 yılında başlamıştır. Gerçekleştirilen seçimlerin ardından XI. dönem Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Adana Milletvekili sıfatıyla parlamentoya adım atmıştır. Türkiye Büyük Millet Meclisi'ndeki yasama görevini, 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesine kadar aralıksız sürdürmüştür.
Darbe sonrasında kurulan kurucu nitelikteki Temsilciler Meclisi'ne, CHP kontenjanından üye olarak seçilmiştir. Yaklaşık bir yıl gibi oldukça kısa bir çalışma süreci olan bu meclisin en mühim vazifesi, çağın gereksinimlerini karşılayacak 1961 Anayasası'nı hazırlamaktı. Eroğlu, bu kritik süreçte uluslararası hukuk birikimiyle anayasa hazırlıklarına katkı sunmuştur. Siyasi kariyerindeki son görevi ise partisi CHP'nin Yüksek Haysiyet Divanı üyeliği olmuştur.
Akademiye Dönüş ve Son Meclis Görevi
Temsilciler Meclisi'nin görev süresinin sona ermesiyle beraber Hamza Eroğlu, aktif siyasi yaşamdan uzaklaşarak akademiye yönelmiştir. Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi bünyesinde öğretim üyesi olarak dersler vermeye başlayan Eroğlu, 1966 yılında profesörlük unvanını almıştır. Başarılı bilim insanı, 1971-1973 yılları arasında aynı akademinin başkanlığı görevini yürüterek kurumsal gelişime öncülük etmiştir.
Ülke tarihi 12 Eylül 1980 askeri müdahalesiyle yeni bir dönemece girdiğinde, anayasa yazım süreci tekrar gündeme gelmiştir. Bu kapsamda yeni anayasal yapıyı oluşturmak için kurulan Danışma Meclisi'ne Ankara üyesi olarak seçilen Eroğlu, tarihi sorumluluğunu bir kez daha yerine getirmiştir. Böylece Türkiye'nin hem 1961 hem de 1982 anayasalarının yapım kadrosunda doğrudan bulunan ender hukukçular arasında yer almıştır.
Eroğlu'nun kariyeri boyunca üstlendiği bazı mühim roller şu şekildedir:
- İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Asistanlığı (1950)
- CHP Adana Milletvekilliği (1957 - 1960)
- Temsilciler Meclisi Üyeliği (1960 - 1961)
- Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Başkanlığı (1971 - 1973)
- Danışma Meclisi Ankara Üyeliği (1981 - 1982)