Cumhuriyet döneminin saygın diplomatları arasında yer alan Gündüz Suphi Aktan, uzun yıllar hariciye teşkilatında yürüttüğü başarılı çalışmaların yanı sıra entelektüel kişiliğiyle de Türk siyasi hayatına derin izler bırakmış bir devlet adamıdır. Safranbolu'da 7 Ağustos 1941 tarihinde dünyaya gözlerini açan ve eski valilerden Bekir Suphi Aktan'ın oğlu olan tecrübeli bürokrat, hem büyükelçilik görevleri hem de akademik düzeydeki stratejik analizleriyle tanınır. Kendisi aynı zamanda parlamento çatısı altında da görev almıştır. Tecrübeli siyasetçi, 19 Kasım 2008 tarihinde Ankara'da vefat etti. Ölüm sebebi kalp rahatsızlığı olarak açıklandı. Vefatının ardından Dışişleri Bakanlığı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde devlet törenleri organize edildi. Bu törenlerin ardından naaşı İstanbul'a nakledildi. Kılınan cenaze namından sonra naaşı Büyükada Şehir Mezarlığı bünyesindeki ebedi istirahatgahına tevdi edildi.
Hariciye Yılları ve Büyükelçilik Görevleri
Gündüz Suphi Aktan'ın bürokrasiye giden yolu, mülkiye eğitimiyle başladı. Başarılı bir öğrencilik hayatının ardından 1962 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden dereceyle mezun oldu. Eğitim hayatını tamamladıktan sonra meslek hayatına ilk adımını İçişleri Bakanlığı bünyesinde attı. Buradaki kısa süreli mesaisinin hemen peşinden, 1967 yılında Dışişleri Bakanlığı kadrolarına dahil oldu. Diplomasi dünyasında basamakları hızla tırmanan Aktan, bakanlığın çeşitli kademelerinde önemli sorumluluklar üstlendi.
Takvimler 1988 yılını gösterdiğinde, komşu ülke ile ilişkilerin hassas olduğu bir dönemde Atina Büyükelçisi olarak atandı. Bu kritik vazifeyi yürütürken, 1989 yılında dönemin Başbakanı Turgut Özal adına büyük önem taşıyan 'Turkey in Europe' isimli İngilizce eseri kaleme aldı. Başarılı diplomatik manevraları ve derin birikimi sayesinde 1991 yılında Birleşmiş Milletler Cenevre Ofisi Nezdinde Büyükelçilik makamına getirildi. Buradaki uluslararası temsil yeteneğinin ardından, 1995 yılında Türkiye'ye dönerek Dışişleri Bakanlığı Genel Siyasi İşlerden Sorumlu Müsteşar Yardımcılığı koltuğuna oturdu. Son büyükelçilik görevini ise Tokyo'da yürüttü. Aktan, otuz yılı aşkın süre gururla yürüttüğü hariciye görevinden 1998 senesinde kendi isteğiyle emekli olarak ayrıldı.
Stratejik Görüşleri, Yazarlığı ve Ermeni Meselesi
Diplomasiden emekli olduktan sonra fikir üretmeye devam eden Aktan, entelektüel birikimini geniş kitlelere ulaştırdı. Bu doğrultuda 1998 ile 2007 yılları arasında Radikal gazetesinde düzenli olarak köşe yazarlığı yaptı. Kaleme aldığı makalelerde dış politika, ekonomi ve sosyoloji konularında ezber bozan fikirler ortaya koydu. Köşesinde Avrupa Birliği eksenli politikaları sorguladı. Ülkenin, stratejik bir alternatif olarak Rusya ve Çin gibi yükselen Doğu güçlerine yönelmesi gerektiğini savundu.
Ekonomi alanında da sıra dışı tezler ileri süren tecrübeli yazar, aşırı serbest ve sınırsız demokratik politikaların ülke ekonomisine faydadan çok zarar getirdiğini iddia etti. Bu çerçevede devletin daha kararlı, sert ve korumaci politikalar gütmesini gerekli gördü. Ayrıca Aktan'ın uzmanlaştığı ve mesaisinin büyük kısmını adadığı bir diğer alan Ermeni meselesi oldu. Radikal gazetesindeki köşesinde bu konuda yazdığı nitelikli analizleri daha sonra bir araya getirdi. Bu çalışmalar, 'Açık Kriptolar' adıyla kitaplaştırılarak konunun meraklılarına önemli bir kaynak olarak sunuldu.
Stratejik düşünce kuruluşlarında da aktif roller üstlenen Aktan, Prof. Dr. Ümit Özdağ'ın ayrılmasının ardından Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezi (ASAM) başkanlığını yürüttü. Aynı zamanda Ankara merkezli faaliyet gösteren Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu (USAK) tarafından üç ayda bir okuyucuyla buluşturulan prestijli Uluslararası Hukuk ve Politika (UHP) dergisinin Yazı Kurulu üyesi olarak akademik dünyaya katkı sağlamayı sürdürdü.
Siyasi Kariyeri ve Üstlendiği Roller
Aktan, yaşamı boyunca farklı alanlarda önemli sorumluluklar üstlenerek adından söz ettirmiştir:
- Uluslararası Diplomasi: Atina ve Tokyo büyükelçiliği gibi kritik görevleri yürütmüştür.
- Stratejik Araştırmalar: ASAM başkanlığı ve UHP dergisi yazı kurulu üyeliğiyle akademik dünyaya yön vermiştir.
- Fikir İnsanlığı ve Yazarlık: Radikal gazetesindeki köşesi ve yayınladığı kitaplarla dış politikaya farklı bakış açıları kazandırmıştır.
- Aktif Siyaset: TBMM çatısı altında milletvekilliği ve karma parlamento komisyonu üyeliği yapmıştır.
Fikirlerini meclis kürsüsünden dile getirmek amacıyla siyasete atılan Gündüz Suphi Aktan, Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) bünyesinde aktif siyasete adım attı. Gerçekleştirilen genel seçimlerin ardından XXIII. Dönem İstanbul Milletvekili seçilerek Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne girdi. Yasama çalışmalarında özellikle uluslararası ilişkiler alanındaki deneyimini konuşturarak Türkiye-AB Karma Parlamento Komisyonu üyeliği görevini üstlendi. Bıraktışı miras bugün de önemini koruyor.