1940 yılında Denizli'de dünyaya gelen Fikret Başkaya, kaleme aldığı eleştirel metinler ve sol perspektifli yaklaşımlarıyla tanınan önemli bir yazar ve iktisatçıdır. Lise eğitimini İzmir Atatürk Lisesi bünyesinde tamamlayan araştırmacı, yükseköğrenimini Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nin iktisat ve maliye bölümlerinde nihayete erdirmiştir. Doktora derecesini ise Fransa'da, Paris ve Poitiers üniversitelerinde tamamlamıştir.
Başkaya, yurt dışında geçirdiği bu verimli akademik dönem boyunca özellikle şu üç temel başlık üzerine kapsamlı çalışmalar yapmıştır:
- Az gelişmişlik olgusu
- Emperyalizm teorileri ve uygulamaları
- Kapitalizmden sosyalizme geçiş sorunları
Türkiye'ye döndükten sonra vatan hizmetini ifa ettiği Yedek Subay Okulu'nda 'sakıncalı er' ilan edilerek Erzurum'un Oltu ilçesine sürgün gönderilmiştir. Askerliğinin bitişiyle beraber farklı kurumlarda araştırmacı pozisyonunda mesai harcamıştır. Ayrıca bir dönem Sosyal Hizmetler Akademisi bünyesinde iktisat dersleri vermiştir.
Akademik Çalışmaları ve Hukuki Mücadeleleri
Abant İzzet Baysal Üniversitesi İktisat Bölümü'nde öğretim üyesi olarak görev yaparken, yayımladığı 'Paradigmanın İflası' isimli eseri nedeniyle Terörle Mücadele Yasası'na muhalefetten yargılanmış ve yirmi ay hapis cezasına çarptırılmıştır. Yazar, bu cezanın infazı kapsamında Haymana Kapalı Cezaevi'nde bir süre kalmıştır. Başkaya'nın fikirleri ve entelektüel üretimi üzerindeki adli baskılar sonraki yıllarda da sürmüştür.
Takvimler 2004 yılını gösterdiğinde, 1994 senesinde Gündem gazetesinde çıkan ve geçmişte hiçbir cezai takibata uğramayan makalelerini 'Akıntıya Karşı Yazılar' adlı kitabında toplaması, devletin manevi şahsiyetine hakaret suçlamasıyla karşı karşıya kalmasına yol açmıştır. Bu yeni yargı sürecinde yazar için üç yıl hapis cezası talep edilmiştir. Ankara 2. Asliye Ceza Mahkemesi'nde görülen davanın 2005 yılındaki karar duruşmasında, kaleme alınan yazıların eleştiri sınırları içinde kaldığı değerlendirilerek akademisyenin beraatine karar verilmiştir.
Kazanılan İade-i İtibar ve Özgür Üniversite Yılları
Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2006 yılında hayata geçirdiği sesli kitap projesinde yazarın 'Paradigmanın İflası' eserine de yer vererek dikkat çeken bir adım atmıştır. Fikret Başkaya, 2007 yılı itibarıyla Özgür Üniversite'nin başkanlık görevini üstlenmiştir. Kuruluşundan itibaren bu çatı altında gönüllü dersler veren yazar, alternatif eğitim çalışmalarını kararlılıkla sürdürmektedir.