Türk ve İtalyan sinema dünyasının en prestijli isimleri arasında yer alan yönetmen, senarist ve yazar Ferzan Özpetek, 3 Şubat 1959 tarihinde İstanbul'da dünyaya gözlerini açtı. İki farklı kültürün izlerini sinematografik diline ustalıkla aktaran sanatçı, eğitim almak ve sinema tutkusunun peşinden gitmek amacıyla 1976 yılında İtalya'ya yerleşti. Roma'da tamamladığı akademik eğitiminin ardından tiyatro ve sinema alanında uzun yıllar asistanlık yaparak deneyim kazandı. Kendi özgün anlatısını beyaz perdeye yansıtmak için yola çıktı. İlk yönetmenlik denemesi olan Hamam filmiyle uluslararası alanda büyük bir başarı yakalayıp adını duyurdu.
İtalya'da İlk Adımlar ve Asistanlık Yılları
İtalya'ya gidişinin ilk yılında Perugia Yabancılar Üniversitesi'nde yoğun bir İtalyanca eğitimi alan sanatçı, dil becerilerini geliştirdikten sonra Roma La Sapienza Üniversitesi'nde sinema eğitimi aldı. Bu eğitim sürecini başarıyla tamamlayan Özpetek, sanatsal vizyonunu zenginleştirmek için Accademia Navona ve Accademia d'Arte Drammatica okullarında sanat tarihi, kostüm tasarımı ve tiyatro yönetmenliği üzerine çalıştı. Bu dönemde ünlü eğitmen Silvio D'Amico'dan dersler alarak tiyatro alanındaki teorik altyapısını güçlendirdi. Pratik deneyim edinmek amacıyla Julien Beck yönetimindeki The Living Theater'ın Avrupa turnesinde farklı görevlerde sorumluluk üstlendi.
Sinema sektörüne adım atışı ise 1982 yılına dayanmaktadır. Özpetek, Massimo Troisi'nin yönettiği Scusate il Ritardo isimli yapımda yönetmen yardımcılığı görevini üstlenerek sektöre giriş yaptı. Hemen ardından Maurizio Ponzi'nin imzasını taşıyan Son Contento filminde yönetmen yardımcısı olarak çalıştı. Ayrıca bu yapımda bir sokak sanatçısını canlandırarak ilk oyunculuk deneyimini yaşadı. Bu ilk deneyimlerin ardından tam 15 yıl boyunca İtalyan sinemasının önde gelen isimlerine asistanlık yaptı. Özpetek, bu süreçte İtalyan sinemasının birçok önemli ismiyle çalıştı:
- Ricky Tognazzi
- Lamberto Bava
- Francesco Nuti
- Sergio Citti
- Giovanni Veronesi
- Marco Risi
Sinemada Yönetmenlik Dönemi ve Hamam Eseri
Yardımcı yönetmen olarak geçirdiği 15 yıllık uzun çıraklık döneminin ardından Ferzan Özpetek, 1997 yılında Hamam (Il Bagno Turco) filmiyle ilk kez yönetmen koltuğuna oturdu. İtalya, İspanya ve Türk ortak yapımı olan bu filmin yapımcılığını Maurizio Tedesco ile birlikte üstlendi. Hamam, sinema eleştirmenlerinden tam not alarak uluslararası festivallerde büyük bir ilgiyle karşılandı. 1997 yılının Mayıs ayında İtalya genelinde vizyona giren eser, aynı yıl prestijli Cannes Film Festivali'nin Quinzaine des Réalisateurs bölümünde gösterildi.
Yapıt, vizyona girdiğinde büyük bir gişe başarısı yakaladı. İtalya'daki salonlarda 39 hafta boyunca kesintisiz olarak gösterimde kalarak Şubat 1998'de video kaset olarak piyasaya sürülene dek izleyiciyle buluşmaya devam etti. Filmin satışı, dünya genelinde geniş bir coğrafyaya yayılarak şu ülkelerin de aralarında bulunduğu toplam 21 ülkeye gerçekleştirilmiştir:
- Fransa
- İngiltere
- Hollanda
- Almanya
- Japonya
- Amerika Birleşik Devletleri
Türkiye, Norveç ve İsveç gibi ülkelerde ise gösterildiği dönemde gişe hasılat rekorları kırdı.
Yönetmenin 1999 yılında izleyiciyle buluşan ikinci uzun metrajlı yapımı ise Harem Suare oldu. Yapımcılığını Tilde Corsi, Gianni Romoli, Marie Gillain ve Alex Descas'ın üstlendiği filmin senaryosunu Özpetek, Gianni Romoli ile birlikte kaleme aldı. Hikayesi yönetmenin doğup büyüdüğü şehir olan İstanbul'da geçen film, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerini arka planına alır. Sultan Abdülhamit devrinde geçen yapıt, harem ağası Nadir ile padişahın gözde cariyesi Safiye arasındaki tutkulu ve imkansız aşkı konu edinir. Hem eleştirmenler hem de sinemaseverler tarafınından beğeniyle karşılanan bu ikinci film de Cannes Film Festivali'nin Un Certain Regard kategorisinde gösterildikten sonra Londra ve Toronto Film Festivallerine davet edildi.
Uluslararası Başarılar ve Özel Hayatı
Ferzan Özpetek'in sinemadaki özgün tarzı, dünya çapındaki starların ve sanat otoritelerinin de dikkatini çekti. Dünyaca ünlü Amerikalı şarkıcı Madonna, katıldığı bir televizyon programında yönetmenin sinema dili hakkında konuşurken onun için 'bir dahi' ifadesini kullandı. 2009 yılında izleyiciyle buluşan Serseri Mayınlar filminin Los Angeles Film Festivali'ndeki görkemli açılış gösteriminin ardından ünlü aktörler John Travolta ve Andy Garcia da sanatçıyı tebrik eden isimler arasında yer aldı. Yönetmen aynı zamanda uluslararası film festivallerinde önemli görevler üstlendi. 2005 yılında düzenlenen 42. Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde Hülya Koçyiğit, Zuhal Olcay, Aytaç Arman, Kenan Işık ve Nuri Bilge Ceylan gibi isimlerin bulunduğu jüriye başkanlık etti. 2007 yılında ise sinema dünyasının en prestijli etkinliklerinden biri sayılan 75. Venedik Film Festivali'nde jüri üyesi olarak görev yaptı.
Yönetmenin özel yaşamı ve edebi çalışmaları da kariyeri kadar dikkat çekti. Özpetek, 2001 yılından bu yana Simone Pontesilli ile hayatı paylaşmaktadır. Çift, İtalya'da eşcinsel birliktelikleri yasal kılan medeni birliktelik yasasının Mayıs 2016'da meclisten geçmesiyle evlendi. Sanatçı, bu evlilikten önce kaleme aldığı ve 2015 yılında okurlarla buluşan Sen Benim Hayatımsın adlı kitabını da eşi Simone Pontesilli'ye ithaf etmişti.