Padova eyaletinin yoksul bir köyünde doğan Fausto Zonaro, yeteneğiyle Osmanlı sarayına kadar yükselmeyi başarmış efsanevi bir İtalyan ressamdır. Sanat dünyasında kendine mutlu bir liman ararken yolu İstanbul ile kesişti. Eşi Elisabeth Pante'nin desteğiyle bu kadim şehre yerleşen Zonaro, 1891 yılından itibaren burayı mesken tuttu. Kendine has tarzıyla Osmanlı'nın son dönemlerini tuvale aktaran usta sanatçı, Ressam-ı Hazret-i Şehriyari unvanıyla tarihe geçti.
Yoksulluktan Akademiye Uzanan Sanat Yolculuğu
Fausto Zonaro, 18 Eylül 1854'te Padova eyaletinin Masi kasabasında yoksul bir duvarcı ustasının oğlu olarak dünyaya geldi. Gençliğinde babasının mesleğini yaparak aranan bir usta olsa da bu işten sıkılıp kiliselerde fresk yenileyerek resim dünyasına adım attı. 1870'ten itibaren Lendinara'daki teknik okulda ve ardından Accademia Cignaroli'de resim eğitimi gördü. Askerlik sebebiyle yarım kalan eğitimini ise Roma Güzel Sanatlar Akademisi'nde tamamladı. İtalya'daki başarılı ilk sergisinin ardından ün kazanmak için Paris'e gidip Boulevard de Clichy'de atölye açtı. Paris'te büyük bir itibar ve şöhret yakalasa da aradığı iç huzuru bulamadı ve Venedik'e geri döndü. Bu esnada tanıştığı öğrencisi Elisabeth Pante (Elisa), onunla birlikte Doğu'nun gizemli kapısı olan İstanbul'a giden yolun anahtarı oldu. Çiftin bu seyahati, yaşamlarının ve sanatlarının en büyük dönüm noktası haline geldi.
İstanbul Sokaklarından Yıldız Sarayı'na Yükseliş
Girişken bir genç kız olan Elisa 1891'de İstanbul'a önceden ulaştı; Zonaro ise iki ay sonra güç koşullarda ona katıldı. Pera'ya yerleşen aşıklar, ilk zamanlarda suluboya tablolar yaparak, çerçeve tamir ederek ve fotoğraf tabı yaparak geçinmeye çalıştı. Bu süreçte Yüksek Kaldırım'daki Zellich Kitabevi, Zonaro'nun tablolarını vitrininde satarak ona İstanbul'daki ilk parasını kazandırdı. İtalyan elçiliğinin de desteğiyle seçkin çevrelerde resim dersleri vermeye başlayan Zonaro, 1892'de Şişli'deki St. Esprit Kilisesi'nde Elisa ile evlendi. Beş çocukları olan çiftten küçük kızları Maria bebekken vefat edip İstanbul'a gömüldü.
Zonaro, 1900 yılında Floransa'daki Fratelli Alinari yarışmasında kız kardeşi Leonia ve oğlu Faustino'yu model alarak çizdiği L'Amore Materno (Anne Sevgisi) tablosuyla uluslararası birincilik ödülü kazandı. Bu büyük zafer üzerine Sultan II. Abdülhamid, tablonun bir replikasını saray için yaptırdı. 1902'de düzenlenen ikinci yarışmada ise usta sanatçı, Akşam Dersleri tablosunun bir benzeriyle yine dünya çapında derece aldı. Sanatçı, 1896 yılında köprüden geçen Ertuğrul Süvari Alayı'ndan etkilenerek Ertuğrul Süvari Alayı Köprüde eserini yaptı. Bu görkemli tabloyu çok beğenen padişah, ona altın ödülünün yanında saray ressamı unvanını verdi. Resimdeki çıplak ayaklı çocuk ve çingene figürünü padişahın yoksulluktan hoşlanmaması nedeniyle değiştirmesi istense de Zonaro eseri değiştirmedi. Padişah daha sonra bu tabloyu Fransız Meclis Başkanı'na hediye edince, Zonaro saraya benzerini yaparken Münir Paşa'nın uyarısıyla resimdeki yoksul figürleri çıkarıp yerine şık kıyafetli insanları, kendisini ve eşini çizdi.
Zonaro'nun 1897'deki Hücum tablosunun beğenilmesiyle kendisine Akaretler Sıra Evleri'nde bir bina tahsis edildi. Burası kısa sürede önemli bir sanat merkezine dönüştü. Atölyesinde usta sanatçıdan ders alan ünlü Türk ressamları arasında şu isimler öne çıkmaktadır:
- Celal Esad
- Hoca Ali Rıza
- Şehzade II. Abdülmecid
- Celile Hikmet
- Mihri Müşfik Hanım
Usta sanatçı, 1905 yılında padişahın talebi üzerine İstanbul'un Fethi'ni canlandıran bir dizi tabloya imza attı. Büyük takdir toplayan bu eserler sayesinde maaşına zam yapıldı. Bu dönemde eşi Elisa da boş durmadı; harem kadınlarını fotoğraflayarak sarayın resmi portrecisi unvanını aldı.
Siyasi Çalkantılar, Vatan Hasreti ve Sanremo Yılları
Siyasetin hareketli olduğu günlerde Zonaro, Enver Paşa'nın aranan babası Hacı Ahmet'i evinde sakladı. 26 Nisan 1909'da Hareket Ordusu şehre girdiğinde Enver Paşa'yı ziyaret eden sanatçı, padişahın tahttan indirileceği sırrını sakladı. Ancak II. Meşrutiyet sonrası Ekim 1909'da saray ressamlığı görevinden azledildi. Akaretler'deki evinde sadece kira ödeyerek kalabileceği bildirilince Zonaro, 1910 yılında İtalya'ya dönmeye karar verdi. Eserlerini gemiyle gönderdi fakat Napoli Limanı'nda bekleyen tabloları kötü havadan zarar gördü. Çift, 20 Mart 1910'da Orient Ekspres ile İtalya'ya döndü.
Sanremo'ya yerleşen usta sanatçı, ölene kadar İstanbul manzaralarını çizmeye devam etti. İtalya Kralı III. Vittorio Emanuele'nin de ziyaret ettiği sergilerle ülkesinde büyük hayran kitlesi edindi. 1920'de eşinden ayrılan sanatçı, kızı Mafalda ile yaşamaya başladı. Hazırladığı ancak basılamayan hatıraları yıllar sonra, 2008'de Türkiye'de yayımlandı. Usta ressam, 19 Temmuz 1929'da Sanremo'da 75 yaşında vefat etti.