Türk askeri tarihinin sarsıcı dönemlerine tanıklık eden Ömer Faruk Güventürk, 1912'de Niğde'de doğmuş başarılı bir subaydır. Cumhuriyet döneminin en kritik siyasi ve askeri dönemeçlerinde aktif roller üstlenen bu sıra dışı asker, ordu içindeki darbe iddialarından Kore Savaşı'ndaki mücadelesine kadar geniş bir yelpazede adından söz ettirmiştir. 16 Ağustos 1992 tarihinde İstanbul'da vefat eden Güventürk, askeri başarılarının yanı sıra kaleme aldığı yirmiden fazla kitapla da iz bırakmıştır.
Cepheden Mahkeme Salonuna: Askeri Kariyeri ve Dokuz Subay Olayı
Genç yaşta adım attığı üniformalı yaşamında basamakları hızla tırmanan Güventürk, 1933 yılında Harp Okulu'ndan mezun olarak Türk Silahlı Kuvvetleri saflarına katıldı. Görev bilinciyle Anadolu'nun farklı köşelerinde hizmet veren genç subay, 1940'lı yıllarda ilk görev yerlerinden biri olan Polos'ta edindiği izlenimleri ve yaşadığı anıları daha sonra kaleme alacağı ünlü eseri Sarmaşık bünyesinde okurlarla buluşturdu. Güventürk, 1952 yılında binbaşılığa yükseldi. Ülkesini temsil etmek üzere Kore Savaşı'na katıldı. Cepheden döndükten sonra askeri eğitimine devam etti. Başarılı çalışmalarının ardından 1957 yılında Harp Akademisi'ni tamamladı. Böylece kurmay kadrosuna dahil oldu.
Ancak askeri kariyerindeki bu yükseliş, Türkiye'nin o yıllardaki gergin siyasi iklimiyle kesişti. İktidara karşı ordu içinde gizli bir yapılanma kurduğu iddiasıyla suçlanan Faruk Güventürk, 26 Aralık 1957 tarihinde tutuklandı. Bu gelişme, yakın tarihimize askeri ve siyasi bir bomba gibi düşen ünlü Dokuz Subay Olayı'nın fitilini ateşledi. Dönemin en kritik hukuki süreçlerinden biri olan bu dava, Tümgeneral Cemal Tural başkanlığındaki 66. Tümen Komutanlığı askeri mahkemesinde 26 Mayıs 1958 günü görülmeye başlandı. Yaklaşık altı ay boyunca kamuoyunun merakla takip ettiği yargılamalar neticesinde beraat eden Güventürk, aklandıktan sonra büyük bir onurla çok sevdiği ordu saflarındaki görevine geri döndü.
Rütbeler, Protokoller ve Sıra Dışı Bir İkna Uçuşu
Türk askeri tarihinde derin izler bırakan 27 Mayıs Darbesi'nin ardından Faruk Güventürk, Kayseri merkezli Doğu Menzil Komutanlığı görevine atandı. Ordu içindeki dengeleri belirleyen en önemli belgelerden biri olan 21 Ekim Protokolü'nün altındaki imzalardan biri de Güventürk'e aitti. Askeri idaredeki etkinliğini rütbeleriyle taçlandıran Güventürk; 1960 senesinde tuğgeneralliğe, 1963'te tümgeneralliğe ve nihayetinde 1966 yılında korgenerallik makamına layık görüldü. Bu süreçte hem 2. Kolordu hem de 7. Kolordu komutanlığı görevlerini büyük bir disiplinle icra etti.
Askeri kariyeri boyunca taşıdığı unvanlar ve aldığı bazı önemli terfiler şu şekildedir:
- 1952 yılında kazandığı Binbaşı rütbesi,
- 1960 darbesi sonrasında hak ettiği Tuğgeneral rütbesi,
- 1963 yılındaki başarılı çalışmalarıyla ulaştığı Tümgeneral unvanı,
- 1966 yılında yükseldiği ve aktif komuta görevlerini tamamladığı Korgeneral rütbesi.
Kayseri'deki görev süresinde halkla iç içe olan sıra dışı paşa, 1965 yılındaki bir köy gezisinde tarihe geçecek bir olaya imza attı. Ziyaret ettiği köyde görev yapan bazı imamların dünyanın yuvarlak olmadığı yönündeki inançlarını dinleyen Güventürk, bilimsel gerçekleri anlatmak için farklı bir yol seçti. İmamları askeri bir uçağa bindirerek tam dört saat boyunca gökyüzünde gezdirdi. Gökyüzünden yeryüzünün eğimini bizzat seyreden din görevlilerini dünyanın küre şeklinde olduğuna ikna etmeyi başardı. Dönemin ulusal basınında geniş yankı uyandıran ve gazete manşetlerini süsleyen bu ilgiç hadise, paşanın aydınlanmacı ve kararlı karakterinin en net örneklerinden biri oldu.
Askerlik Sonrası Yaşamı, Edebi Eserleri ve Siyaset Girişimi
Ordudaki uzun ve hareketli hizmet süresinin ardından Faruk Güventürk, 1969 yılında kadrosuzluk gerekçesiyle emekliye sevk edildi. Üniformasını çıkardıktan sonra da vatanına hizmet etme arzusunu kaybetmeyen emekli korgeneral, yönünü aktif siyasete çevirdi. Bu doğrultuda Cumhuriyetçi Güven Partisi çatısı altında İstanbul senatör adayı olarak seçimlere girdi. Ancak sandıktan istediği sonucu alamadı. Böylece parlamento dışında kaldı. Buna karşın yazmayı sürdürdü. Hayatı boyunca askeri stratejiden anılara, toplumsal gözlemlerden edebi denemelere kadar uzanan çok geniş bir alanda yazan Güventürk, ardında yirmiden fazla kıymetli kitap bıraktı. Hem kalemiyle hem de silahıyla ülkesine hizmet eden bu aydın askerin eserleri, dönemin sosyo-politik yapısını anlamak isteyenler için önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır.