Türk solunun ve 68 kuşağının en önemli isimlerinden biri olan Ertuğrul Kürkcü, 5 Mayıs 1948 tarihinde Bursa'da dünyaya gözlerini açtı. Sosyalist aktivist, yazar, çevirmen ve eski milletvekili kimliğiyle bilinen Kürkcü, Türkiye'nin çalkantılı siyasi tarihinin en canlı tanıklarındandır. Gençlik yıllarından itibaren toplumsal eşitlik ve adalet mücadelesine baş koyan isim, DEV-GENÇ genel başkanlığı ile başlayan siyasi serüvenini parlamentoya taşıyarak demokratik siyasette aktif roller üstlendi.
Gençlik Yılları ve Kızıldere Dönüm Noktası
Üniversite yıllarında sosyalist düşünceyle tanışan Kürkcü, kısa sürede öğrenci hareketlerinin öncü isimleri arasına girmeyi başardı. Nitekim 18 Ekim 1970'te Türkiye Devrimci Gençlik Dernekleri Federasyonu (DEV-GENÇ) Genel Başkanlığı görevine getirildi. Bu süreçte sol hareketlerin pratik gelişiminde etkin roller oynadı. Gençlik liderinin yaşamını derinden sarsan ve Türk siyasi tarihine kazınan en kritik gelişme ise 30 Mart 1972'deki Kızıldere olayı oldu. Mahir Çayan ve yol arkadaşlarının yaşamını yitirdiği bu trajik çatışmadan sağ kurtulabilen tek kişi Ertuğrul Kürkcü'ydü.
Olayın ardından yakalanarak askeri mahkemelerde yargılanan genç aktivist, idam cezasına çarptırıldı. Ancak 1974 yılında çıkarılan genel Af Yasası sayesinde cezası 30 yıl hapis cezasına dönüştürüldü. Kürkcü, hayatının 14 yılını demir parmaklıklar ardında geçirdi. Zorlu cezaevi yıllarını entelektüel çalışmalarla değerlendirdi. Bu süreçte Karl Marx'ın biyografisini Türkçeye çevirdi.
1986'daki infaz yasası değişikliğiyle özgürlüğüne kavuşan Kürkcü, entelektüel çalışmalarına hız kesmeden dışarıda devam etti. İletişim Yayınları bünyesinde hazırlanan Sosyalizm ve Toplumsal Mücadeleler Ansiklopedisi'nin yayın yönetmenliğini üstlenerek önemli bir külliyatın ortaya çıkmasını sağladı. Yayıncılık faaliyetlerinin yanı sıra aktif siyasetten de kopmadı. 1996 yılında kurulan Özgürlük ve Dayanışma Partisi'nin (ÖDP) kurucu kadrosunda yer alarak Parti Meclisi ve Merkez Yürütme Kurulu üyeliklerini yürüttü.
Demokratik Siyaset ve Meclis Yılları
ÖDP çatısı altındaki siyasi sürecin ardından çeşitli sosyalist platformlarda yer alan Kürkcü, sol ittifak arayışlarını sürdürdü. Bu doğrultuda Sosyalist Gelecek Parti Hareketi (SGPH) ve Sosyalist Yeniden Kuruluş Partisi (SYKP) gibi oluşumlarda fahri roller üstlendi. Aktif parlamenter siyaset adımı ise 2011 genel seçimleriyle atıldı. Emek, Demokrasi ve Özgürlük Bloku'nun ortak adayı olarak Mersin'den bağımsız girdiği yarışı kazanarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) adım attı. Böylece büyükbabası Kadri Ahmet Kürkcü'nün Diyarbakır ve Siverek milletvekilliklerinden yıllar sonra aileden yeni bir isim parlamentoda yer almış oldu.
Mecliste yasama faaliyetlerinin yanı sıra insan hakları odaklı pek çok çalışmaya katıldı. Özellikle 24. dönemde TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ile cezaevleri ve kadın hakları gibi hassas konulardaki alt komisyonlarda aktif görevler üstlendi. Ayrıca Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM) Türk delegasyonu bünyesinde yer alarak Türkiye'yi uluslararası alanda temsil etti. 2015 yılındaki seçimlerde bu kez Halkların Demokratik Partisi (HDP) çatısı altında İzmir milletvekili seçildi. İzmir seçmeni onu iki seçimde de meclise gönderdi.
Kürkcü meclis çatısı altında şu önemli komisyonlarda görev alarak toplumsal sorunlara çözümler aradı:
- İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ve alt komisyonları
- Avrupa Birliği Uyum Komisyonu
- Plan ve Bütçe Komisyonu
- Çevre Komisyonu
Hukuki Engeller ve Uluslararası Görevler
HDP tüzüğündeki iki dönem kuralı gereğince 2018 seçimlerinde yeniden aday olmayan Kürkcü, partideki çalışmalarına HDP Onursal Başkanı unvanıyla devam etti. Aktif milletvekilliği döneminin sona ermesinin hemen ardından, uluslararası alandaki üstün gayretleri ve katkıları vesilesiyle AKPM Onursal Üyeliği unvanına layık görülen Kürkcü, küresel ölçekli sol ittifak platformlarında yer almaya devam etti. Aynı zamanda İlerici Enternasyonal'in danışma kuruluna davet edilerek uluslararası çapta saygın bir konuma yerleşti.
Siyasi yaşamı boyunca çok sayıda soruşturma ve davayla karşı karşıya kalan deneyimli siyasetçi, 2016 yılında parlamentoda dokunulmazlığının kaldırılması kararıyla birlikte 40 yılı aşan hapis cezası istemli davalarla karşılaştı. Nevruz konuşmaları nedeniyle hapis cezasına çarptırılması gibi çeşitli hukuki kısıtlamalara maruz kalsa da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 2022 yılında verdiği kararla Kürkcü ve diğer vekillerin hak ihlaline uğradığına hükmederek Türkiye'yi tazminat ödemeye mahkûm etti. Yazar ve aktivist kimliğini koruyan Kürkcü, günümüzde de fikirleri ve yazılarıyla toplumsal mücadeleye katkı sunmaya devam etmektedir.