Türk tiyatro sahnesinin saygın isimlerinden biri olan Erhan Gökgücü, oyun yazarlığı, rejisörlük, oyunculuk ve eğitmenlik alanlarında sunduğu katkılarla sanat dünyasında derin izler bırakmış bir isimdir. Ankara Devlet Konservatuvarı Tiyatro-Oyunculuk Bölümünden 1963 yılında mezun olan sanatçı, hemen ardından Devlet Tiyatroları bünyesinde profesyonel meslek hayatına adım atmıştır. 1939 yılında doğan ve 13 Şubat 2020 tarihinde yaşamını yitiren Gökgücü, tiyatro sanatını hem teorik hem de pratik düzeyde geliştirerek yeni nesillerin yetişmesinde öncülük etmiştir. Sanatçının kaleme aldığu eserlerde ön plana çıkan temel düşünceler, toplumsal meseleler etrafında şekillenirken hür fikirlerin savunulması olmuştur.
Tiyatrodaki İlk Yılları ve Sanat Arayışı
Konservatuvardan mezun olduktan sonra Devlet Tiyatroları bünyesinde çalışmaya başlayan Erhan Gökgücü, buradaki görevinden kısa süre sonra ayrılmıştır. Sanatçı, kariyerinin bu döneminde bağımsız tiyatro topluluklarına katılmıştır. İstanbul ve Ankara'da sahne alan Gökgücü'nün görev yaptığı özel tiyatrolar şunlardır:
- İstanbul'daki Arena Tiyatrosu
- Kentin bir diğer önemli sahnesi olan Gen-ar Tiyatrosu
- Köklü sahnelerden Küçük Sahne
- Ankara'daki öncü topluluklardan Ankara Sanat Tiyatrosu
- Başkentin bir diğer sanat odağı olan Ankara Birliği
Sanatçının kariyerindeki en önemli adımlardan biri de Ankara Oyuncuları topluluğunun kurucuları arasında yer almasıdır. Bu tiyatro topluluğunun çatısı altında sahnelenen Aziz Nesin imzalı Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz ile Zat-ı Devletleri İbiş Hz. oyunlarının müziklerini kendisi bestelemiştir. Usta isim, rejisörlük kariyerine ise 1965 yılında adım atmıştır.
Devlet Tiyatroları Başrejisörlüğü ve Akademik Katkıları
Uzun bir aradan sonra, 1972 yılında yeniden resmi kuruma dönen Gökgücü, Anadolu'nun farklı kentlerinde tiyatronun gelişimine önayak olmuştur. Sanatçı sırasıyla İzmir Devlet Tiyatrosu, kuruculuğunu ve sanat yönetmenliğini üstlendiği Trabzon Devlet Tiyatrosu, sanat yönetmenliğini yürüttüğü Adana Devlet Tiyatrosu ve son olarak Ankara Devlet Tiyatrosu bünyesinde görev yapmıştır.
Tiyatrodaki bu kapsamlı idari ve sanatsal deneyimlerinin ardından, 1988 yılında Devlet Tiyatroları Başrejisörü olarak görevlendirilmiştir. Bu üst düzey görevi, yaş sınırından emekliye ayrıldığı 2005 yılına kadar başarıyla sürdürmüştür. Sahne faaliyetlerinin yanı sıra akademik düzeyde de eğitimler veren Gökgücü, birçok üniversitede dersler açmıştır. Bu kapsamda ders verdiği yükseköğretim kurumları şunlardır:
- İzmir Devlet Konservatuvarı
- Ege Üniversitesi B.Y.Y.O.
- Hacettepe Üniversitesi Ankara Devlet Konservatuvarı
- Bilkent Üniversitesi
Bu kurumlarda oyunculuk, reji, diksiyon ve fonetik dersleri vererek yüzlerce öğrenci yetiştirmiştir. Sanatçı, sahne kuramına dair edindiği bilgi birikimini Reji Sanatı isimli kuramsal kitabıyla kalıcılaştırmıştır. Ayrıca tiyatro sanatı üzerine kaleme aldığu makaleleri çeşitli kültür sanat dergilerinde yayımlanmıştır.
Toplumsal Sorunları Ele Alan Eserleri ve Ödülleri
Yazarlık kariyerinde toplumsal gerçekçi bir çizgiyi benimseyen Erhan Gökgücü, tüm oyunlarında demokrasi ve fikir hürriyeti konularını temel birer tema olarak işlemiş, bu sayede izleyicileri ve okuyucuları toplumsal meseleler üzerinde düşünmeye sevk etmiştir. Sanatçı, eserlerinde tarihsel olayları ve toplumsal yaraları cesurca sahneye aktarmıştır. Farklı toplumsal kesimleri ve siyasi dönemleri ele alan tiyatro eserlerinde işlediği konulardan bazıları şunlardır:
- Giordano Bruno: Düşünce özgürlüğünün öncüsü sayılan Bruno'nun 1600 yılında engizisyon tarafından yakılmasını anlatır.
- Memleketim Memleketim: 1945 yılında gerçekleşen Tan matbaasının gericiler tarafından yakılması olayını ve sonrasındaki gelişmeleri ele alır.
- Promete 1940: Köy enstitülerinin kuruluşunu ve ardından yok edilişini konu edinir.
- Ramazan'la Cülide: Mafya ve devlet sarmalını irdeler.
- İki Kalas Bir Heves: Sahne dünyasındaki sansür ve baskı mekanizmalarını sorgular.
- Gerçek Kurbanın Acısı: Askerî darbe dönemlerindeki idamların ardında bıraktığı izleri ele alır.
- Prof. Nebulus ya da Bilimin Tehlikesi: Egemen güçler ile yalan arasındaki ilişkiyi irdeler.
Yazarın bu tiyatro yapıtlarının dışında Yağmurlar Yağınca, Kısmet, Duyarlılık Üzerine Vivace ve Hesaplaşma gibi oyunları da mevcuttur. Ayrıca çocuklar için Tekir Noktalama İşaretlerini Öğretiyor adlı müzikli bir oyun uyarlamıştır. Sanatçının edebi verimleri sadece tiyatroyla sınırlı kalmamış; radyo ve televizyon için yazdığu özgün dramaların yanında Can Kızla Türkü Çobanı ve İnsan Terinde Büyüyen Çiçek adlarında iki uzun öykü, şiirler ve Türk Tiyatrosu Üzerine başlıklı bir araştırma çalışması da üretmiştir.
Sanat hayatı boyunca otuzun üzerinde ödüle layık görülen usta tiyatrocu, bu ödüllerin bir kısmını yurt dışından almıştır. Kendi yazdığu ve yönettiği Giordano Bruno oyunuyla, Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği tarafından düzenlenen Aziz Nesin Büyük Ödülü'ne layık görülmüştür. Ayrıca Promete 1940 adlı eseriyle de Hasan Ali Yücel Ödülü'nü kazanmıştır. Toplumsal sorumluluk üstlenmekten kaçınmayan sanatçı, Tiyatro Oyuncuları Meslek Birliği başkanlığı dahil birçok sivil toplum örgütünün yönetiminde sorumluluk almıştır. Değerli tiyatro insanı, 13 Şubat 2020 tarihinde kalp yetmezliği nedeniyle hayata gözlerini yummuştur.