Eli Acıman, Türkiye'de modern reklamcılık sektörünün temellerini atan, sektörün kurumsallaşmasına öncülük eden vizyoner bir reklamcı ve iş insanıdır. 1919 yılında İstanbul'da dünyaya gözlerini açan Acıman, 13 Ocak 2011 tarihinde yine bu şehirde hayata gözlerini yumana dek reklamcılık dünyasının gelişimine paha biçilemez katkılar sundu. Henüz genç yaşlardayken çıktığı bu yolculukta, ülkenin en önemli markalarının doğuşuna ve büyümesine eşlik etti. Reklamcılığı sadece bir iş olarak değil, bir sanat ve disiplin olarak Türkiye'ye tanıtan öncü isim, arkasında silinmez izler bırakan koca bir çınar olarak anılmaktadır.
Mahmutpaşa'dan Doğan Şen Şapka Rüzgârı
İstanbul'da orta hâlli bir Yahudi ailesi bünyesinde büyüyen Eli Acıman, eğitim hayatını erken dönemde noktaladı. Gazetecilik alanında eğitim alabilmek amacıyla rotasını İngiltere'ye çeviren genç Acıman, eğitimini yarıda bırakarak ülkesine geri döndü. Döndüğünde önünde baba mesleği olan iplikçilik seçeneği bulunuyordu. Ancak o, kendisini zirveye ulaştıracak olan bambaşka bir mecraya, yani reklamcılık dünyasına yönelmeyi tercih etti. Bu radikal adım, önceden planlanmış profesyonel bir stratejinin ürünü değildi.
İngiltere dönüşünde abisi Moiz Acıman'ın vasıtasıyla adeta kaderini çizen bir iş buldu. Mahmutpaşa'da abisinin dükkan komşusu olan ünlü Yahudi modacı ve iş insanı Vitali Hakko ile yolları kesişti. Hakko'nun ürettiği kadın şapkalarının tanıtım faaliyetlerini üstlenen Acıman, Türk reklamcılık tarihinin ilk efsanelerinden biri olan "Şen Şapka" kampanyasını tasarladı. Bu başarılı çalışma, gelecekte kurulacak büyük ortaklıkların da ilk habercisi niteliğindeydi.
İkinci Dünya Savaşı'nın son günlerinde Türkiye'deki savaş ekonomisinin etkileri hafiflemeye başlamıştı. Piyasalardaki toparlanmayı fırsat bilen ikili, 1944 yılında güçlerini birleştirerek Faal Reklam Acentesi adını taşıyan ortak bir girişim kurdu. Ancak işler hedeflenen doğrultuda ilerlemeyince, Vitali Hakko kısa bir süre sonra bu ortaklıktan çekilmeye karar verdi.
Koç Ailesiyle Tanışma ve Manajans'ın Yükselişi
Ortaklığın sona ermesinin ardından Eli Acıman, kariyerinin en büyük sıçramasını 1946 yılında gerçekleştirdi. Türkiye'nin önde gelen sanayicilerinden Vehbi Koç ile tanışan Acıman, Koç bünyesindeki şirketlerin reklam operasyonlarını devraldı. Bu büyük iş birliği, genç reklamcıya geniş bir operasyonel alan kazandırdı. Büyümesini sürdüren reklam ajansı, 1957 yılına gelindiğinde Afif Erdemir ve Nesim Matan ile yapılan eşit ortaklık anlaşmasıyla şirketleşti. Ortaklar, ellişer bin liralık sermayelerle kurdukları bu yeni yapıya Faal Ajans ismini verdiler.
Şirketleştikten sonra mesleki birikimini artırmak isteyen Eli Acıman, üç yıl kalmak üzere Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti. 1960 yılında ülkesine dönen Acıman'ın liderliğinde ajansın iş hacmi muazzam bir büyüme kaydetti. 1965 yılına ulaşıldığında, genişleyen işlerin getirdiği tatlı bir yol ayrımı yaşandı. Ortaklar dostane bir şekilde yollarını ayırarak müşterilerini de aralarında paylaştılar. Bu ayrılık sonrasında Eli Acıman, Türk reklamcılığının zirvesine yerleşecek olan Manajans markasıyla yola devam ederken, Arif Erdemir ise Yeni Ajans adıyla kendi yolunu çizdi.
Sektörel Kurumsallaşma ve Büyük Miras
Eli Acıman, sadece kendi ajansını büyütmekle kalmadı, aynı zamanda reklamcılık sektörünün bir bütün olarak gelişmesi için örgütlenme süreçlerine de önderlik etti. Bu kapsamda gerçekleştirdiği faaliyetlerden bazıları şunlardır:
- 1972 yılında Ulusal Reklamcılık Derneği'nin kuruluşuna liderlik etmiştir.
- 1985 yılında reklamcılık sektörünün en büyük çatı örgütü olan Reklamcılar Derneği'nin kurulmasında öncü rol üstlenmiş ve bu derneğin başkanlık görevini yürütmüştür.
- 1990 yılında Avrupa Reklam Ajansları Birliği tarafından altın madalya ile taltif edilmiştir.
- TÜSİAD çatısı altında otuz yılı aşkın süre boyunca aktif üye olarak hizmet vermiş, 1970'li yıllardan başlayarak İstanbul'un vergi rekortmenleri listelerinde düzenli olarak yer almıştır.
- 2004 yılında Hürriyet Gazetesi'nin düzenlediği organizasyonda prestijli "Hürriyet Özel Ödülü"ne layık görülmüştür.
Ömrünün son döneminde, ilerleyen yaşını göz önünde bulunduran tecrübeli iş insanı, reklamcılık faaliyetlerinden emekliye ayrıldı. Ajansın idari yönetimini ise kızı Linda Acıman'a devretti. Duayen reklamcı, 13 Ocak 2011 günü aramızdan ayrıldı ve naaşı İstanbul'daki Ulus Sefarad Musevi Mezarlığı'nda toprağa verildi. Onun asistanlığının uzun yıllar sürdüren Nil Baransel, ustasını ve mesleğini anlattığı "Eli Acıman - Sevmediği Sözcük Reklam, Âşık Olduğu Mesleği, Reklamcılık!" isimli biyografik eserini kaleme aldı. Bu anlamlı kitap, 2003 yılında Doğan Kitap etiketiyle okurlarla buluştu.