Ekmeleddin Mehmet İhsanoğlu, 26 Aralık 1943 tarihinde Kahire'de doğarak çok uluslu bir eğitim ve kariyer yolculuğuna adım attı. Kimya profesörlüğünün yanı sıra bilim tarihçisi, diplomat ve siyasetçi kimlikleriyle tanınan İhsanoğlu, Doğu ve Batı dünyaları arasında önemli köprüler kurdu. Akademik alandaki derin izlerinin ardından, uluslararası diplomasinin zirvesine tırmanarak İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) Genel Sekreteri unvanını kazandı. Türkiye'nin ve İslam dünyasının kültürel birikimini dünyaya anlatmak amacıyla kaleme aldığı onlarca eserle bilim literatürüne yön verdi. 2014 yılında ise Türkiye'de geniş bir siyasi mutabakatla cumhurbaşkanı adayı gösterilerek Türk siyaset tarihine adını altın harflerle yazdırdı.
Akademik Çalışmaları ve Kültür Elçiliği
Mısırlı bir anne ve Yozgatlı bir müderris olan babası Mehmed İhsan Efendi'nin oğlu olarak Mısır topraklarında büyüdü. Babası, 1951 yılında Ayn Şems Üniversitesi bünyesinde Türk Dili ve Edebiyatı kürsüsünü kuran önemli bir eğitmendi. İhsanoğlu, lise eğitimini Kahire'deki Hıdiviye Lisesi'nde tamamladıktan sonra kimya alanına yöneldi. Ayn Şems Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü'nden 1966 yılında başarıyla mezun olarak diplomasını aldı. Öğrencilik yıllarında Kahire Millî Kütüphanesi'ndeki Türkçe yazmaların kataloglanmasında görev alarak kütüphanecilikle tanıştı. Bu görev, onun Türk-İslam kültürüne olan ilgisini pekiştirdi. Mezuniyetinin ardından El-Ezher Üniversitesi'nde akademik basamakları tırmanmaya başladı. Burada asistanlık yaparken, aynı dönemde Türkçe dersleri de verdi. Genç yaşlarında, Türk edebiyatının dev isimlerinin eserlerini Arapçaya kazandırmayı misyon edindi. Tevfik Fikret, Mehmet Akif ve Nâzım Hikmet gibi şairlerin şiirlerini tercüme ederek iki kültür arasında köprüler inşa etti.
1970 yılında anavatana dönerek Ankara Üniversitesi bünyesinde akademik hayatına devam etti. 1974 yılında organik kimya dalında doktorasını başarıyla tamamladı. Akademik birikimini zenginleştirmek amacıyla Birleşik Krallık'a giderek Exeter Üniversitesi'nde doktora sonrası bilimsel çalışmalar yürüttü. 1980 yılında, hayatının en önemli dönüm noktalarından birini yaşayarak İstanbul'da kurulan İslam Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi (IRCICA) Genel Direktörlüğü görevine atandı. Bu kurumda tam yirmi beş yıl boyunca aralıksız yöneticilik yaptı. Bu süre zarfında devasa bir ihtisas kütüphanesi ile arşiv kurulmasına öncülük etti. 1984 yılında İstanbul Üniversitesi kadrosuna katılarak profesörlük unvanı aldı. Bu köklü üniversitede Bilim Tarihi Anabilim Dalı'nın kuruculuğunu üstlendi. Ayrıca Türk Bilim Tarihi Kurumu'nun başkanlığını da yürüttü.
İslam İşbirliği Teşkilatı Liderliği ve Diplomasi
Haziran 2004 tarihinde İstanbul'da gerçekleştirilen İslam Konferansı Örgütü Dışişleri Bakanları Toplantısı'nda Türkiye'nin adayı olarak gösterilen İhsanoğlu, Bangladeş ve Malezyalı rakiplerini geride bırakarak seçimle bu göreve gelen ilk isim oldu. Uluslararası diplomaside büyük yankı uyandıran bu seçimin ardından, 1 Ocak 2005 tarihinde başladığı görevini reformist bir yaklaşımla sürdürerek teşkilatın dünya sahnesindeki etkinliğini ciddi ölçüde güçlendirdi. Uganda'da düzenlenen dışişleri bakanları toplantısında görev süresi beş yıl daha uzatılan tecrübeli diplomat, 2013 yılının son günlerinde Cidde'de gerçekleştirilen devir teslim töreniyle görevini Suudi halefi İyad Medeni'ye bıraktı.
Siyasi Hayatı ve Cumhurbaşkanlığı Adaylığı
Diplomaside kazandığı büyük itibarın ardından Türkiye'deki siyaset sahnesinde de kendine yer bulan İhsanoğlu, 2014 yılında düzenlenen cumhurbaşkanlığı seçimlerinde iki muhalefet partisinin ortak adayı olarak ilan edildi. Seçim sürecinde yürüttüğü barışçıl kampanya ve toplumsal uzlaşı mesajlarıyla dikkat çeken İhsanoğlu, sandık sonuçlarına göre oyların yüzde 38,44'ünü alarak yarışı ikinci sırada tamamladı. Seçimlerin ardından MHP bünyesinde siyasete devam eden tecrübeli devlet adamı, Haziran 2015 genel seçimlerinde İstanbul milletvekili olarak parlamentoya girmeyi başardı. Aynı yıl Meclis Başkanlığı için aday gösterilse de yapılan oylamalar sonucunda bu göreve seçilemedi. 2018 yılında Bakü'de katıldığı bir etkinlik sırasında kalp krizi geçiren İhsanoğlu, aynı yıl yapılan genel seçimlerde aday olmayarak aktif siyaset hayatını sonlandırdı.
Kültürel Mirası, Ödülleri ve Eserleri
Çalışmalarıyla dünya çapında takdir toplayan İhsanoğlu, pek çok saygın nişan ve ödüle layık görüldü. UNESCO ve Harvard Üniversitesi gibi kuruluşlarda önemli roller üstlendi. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Üstün Hizmet Madalyası başta olmak üzere Ürdün, Mısır, Pakistan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nden en yüksek sivil nişanları aldı. Ayrıca adına uluslararası bilim ödülleri tesis edildi. Akademik üretkenliğini yazdığı çok sayıda eserle taçlandıran profesörün öne çıkan yapıtları şunlardır:
- Kaybolan Dünyadan Nurlu Bir Sima Yozgatlı İhsan Efendi
- Medreseler Neydi? Ne Değildi?
- Yeni Yüzyılda İslam Dünyası
- Osmanlı Tıbbi Bilimler Literatürü Tarihi
- Osmanlılar ve Bilim
- The West And Islam