Cumhuriyet döneminin en üretken isimlerinden biri olan Veli Behruz Çinici, 1932 yılında İstanbul'da dünyaya gelerek vefat ettiği güne kadar Türk mimarlık tarihine yön veren benzersiz bir kariyere imza attı. Cumhuriyetin modern çehresini şekillendiren usta mimar, 18 Ekim 2011 tarihinde hayata gözlerini yumana dek ülkemize kalıcı eserler kazandırdı. Özellikle Ankara ve Erzurum gibi şehirlerde gerçekleştirdiği anıtsal projelerle tanınan sanatçı, estetik ve işlevselliği bir arada sunarak büyük bir başarı elde etti. Çalışmalarıyla uluslararası arenada da ses getiren Çinici, kazandığı saygın ödüllerle adını altın harflerle yazdırdı.
Eğitim Hayatı ve Akademik Kariyeri
Gençlik yıllarında mimarlığa büyük ilgi duyan Behruz Çinici, ortaöğrenimini 1949 yılında tarihi Vefa Lisesi'nde tamamladı. Bu mezuniyetin ardından İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi'ne girdi. Yükseköğrenimini 1954 yılında başarıyla bitiren Çinici, vakit kaybetmeden aynı kurumun Şehircilik Kürsüsü'nde asistan olarak akademik hayata ilk adımını attı. İTÜ'deki asistanlık görevlerini sürdürdüğü dönemde ulusal ve uluslararası ölçekteki pek çok yarışmaya katılan Çinici, kazandığı prestijli dereceler ve birinciliklerle genç yaşında adını ülkenin en başarılı mimarları arasına yazdırmayı başardı. Mimar, akademik birikimini sadece İTÜ ile sınırlı tutmayarak ilerleyen yıllarda farklı eğitim kurumlarında da paylaştı. Ankara Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi ile Eskişehir Anadolu Üniversitesi Mimarlık Fakültesi bünyesinde öğretim üyeliği görevlerini üstlendi. Böylece genç nesillerin yetişmesine katkı sağladı.
Yarışmalarla Parlayan Başarılar
Üniversitedeki görevlerini sürdürürken mesleki pratikten kopmayan Behruz Çinici, ulusal ve uluslararası düzeyde düzenlenen çok sayıda mimarlık yarışmasına katılarak yeteneğini sergiledi. Katıldığı yarışmalarda çeşitli dereceler alan Çinici, yenilikçi projeleriyle kısa sürede mimarlık dünyasında adından söz ettirmeyi başardı. Özellikle Enver Tokay, Hayati Tabanlıoğlu ve Ayhan Tayman gibi güçlü isimlerle ortaklaşa tasarladığı Erzurum Atatürk Üniversitesi Kampüsü Planlama Yarışması'nda birincilik kürsüsüne çıktı. Bu büyük başarının hemen ardından gelen yıllarda da birincilikler serisi hız kesmeden devam etti. Yetenekli mimar, 1957 yılında Ayhan Tayman ile birlikte tasarladığı Ankara Petrol Ofisi Yönetim Binası yarışmasında da birincilik ödülünü göğüsledi. Ardından, 1958 yılında düzenlenen Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlük yapısı yarışmasında Enver Tokay ve Teoman Doruk ile iş birlişi yaparak birinci oldu. DSİ binası hariç, bu özgün tasarımların hepsi hayata geçirildi. Başarı dolu dönemi taçlandıran son yarışma ise 1959 yılında birincilik kazandığı Eminönü çarşı kompleksi projesi oldu.
ODTÜ Yılları ve Mimari Mirası
Behruz Çinici, kariyerinde ve özel yaşamında yepyeni bir dönemece 1960 senesinde, hem eski öğrencisi hem de hayat arkadaşı olan Altuğ Çinici ile ortak çalışmaya başlayarak girdi. Çiftin uyumlu birlikteliği, 1961 yılında mimarlık tarihine geçecek olan Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Kampüsü projesi yarışmasını kazanmalarını sağladı. Bu zaferin ardından mimar, 1962 yılında Ankara'ya taşınarak profesyonel atölyesini burada kurdu. Atölye Ankara'da başarılı projelere yön verdi. ODTÜ kampüsünün inşa edilme sürecini tam 18 yıl boyunca aralıksız bir mesleki denetimle yöneten Behruz Çinici, 1980 yılına kadar çalışmalarını ağırlıklı olarak bu bölgeye yoğunlaştırdı. Başkent Ankara'da ülkenin ilk fen lisesinin tasarımını ve uygulamasını da üstlenerek eğitim alanında bir başka önemli yapıya imza atmayı başardı. Çinici'nin kariyerindeki bir diğer doruk noktası TBMM Camii Kompleksi'dir. Mimar, gerçekleştirdiği bu olağanüstü modern cami tasarımıyla 1995 yılında uluslararası nitelikteki saygın Ağa Han Mimarlık Ödülü'ne layık görülerek küresel bir başarı kazandı. Mesleğine adadığı uzun ömrünü prestijli ödüllerle taçlandıran Çinici, 2004 yılında ise Türkiye'nin en değerli mimarlık ödüllerinden olan Sinan Mimarlık Ödülü'nün sahibi oldu. Bu projeler mimarlık dünyasına zenginlik kattı. Modern mimari çizgilerini geleneksel detaylarla sentezleyen usta tasarımcının geride bıraktığı en önemli eserler ve başarılar şu şekilde sıralanabilir:
- Erzurum Atatürk Üniversitesi Kampüsü
- Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Kampüsü Yapıları
- TBMM Camii Kompleksi
- Ağa Han Mimarlık Ödülü (1995) ve Sinan Mimarlık Ödülü (2004)