Zaza kökenli eski milletvekili ve hukukçu Aysel Tuğluk, 17 Temmuz 1965 tarihinde Elazığ'da dünyaya gözlerini açtı. Hüseyin ve Hatun çiftinin üç evladından biri olarak çocukluk yıllarını bu şehirde geçirdi. Yedi yaşındayken babasını, on dört yaşındayken de ağabeyini kaybetti. Diğer ağabeyiyle birlikte İstanbul'daki üniversitelerde okuma hakkı kazanınca ailesiyle birlikte metropole taşındı. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olduktan sonra serbest avukat olarak çalışmaya başladı. Sivil toplum faaliyetlerine de önem veren Tuğluk, çeşitli organizasyonlarda görev almıştır. Görev aldığı ve kurucusu olduğu sivil toplum kuruluşları şunlardır:
- Toplum ve Hukuk Araştırmaları Vakfı Yönetim Kurulu Üyeliği
- İnsan Hakları Derneği üyeliği
- Yurtsever Kadınlar Derneği kuruculuğu
Öcalan'ın eski avukatlarından Aytekin Tuğluk'un kız kardeşi olan isim, Öcalan'ın idam cezasının hafifletilmesi amacıyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde açılan davada savunma avukatlığı yaptı.
Siyasi Yaşamı ve Milletvekilliği Yılları
Aysel Tuğluk, siyasi arenadaki en önemli adımlarından birini 2005 yılında Demokratik Toplum Partisi'nin kurucu eşbaşkanlığını üstlenerek attı. 2007 yılındaki genel seçimlerde Diyarbakır'dan bağımsız milletvekili seçilerek meclise girdi. TBMM'de yemin etmesinin ardından Demokratik Toplum Partisi parlamento grubuna katıldı. Parti içinde Ahmet Türk ile birlikte ılımlı kanadı temsil ettiği gerekçesiyle pasiflik ve uzlaşmacılıkla eleştirildi. Yaşanan iç tartışmalar sonucunda, 9 Kasım 2007 tarihindeki olağanüstü kongrede eşbaşkanlık görevinden ayrılma kararı aldı. DTP'nin kapatılması kararıyla milletvekilliği sona erdi. Siyasetten uzaklaşmayan Tuğluk, 12 Haziran 2011 tarihindeki seçimlerde Van'dan yine bağımsız milletvekili olarak meclise dönmeyi başardı. Seçilmesinin ardından Halkların Demokratik Partisi saflarına katıldı. TBMM çatısı altında milletvekili olarak görev yaptığı sürelerin toplamı yaklaşık altı buçuk yılı buldu. Partisindeki iki dönem kuralı sebebiyle 2015 yılındaki genel seçimlerde aday listelerinde yer almadı. HDP'nin 24 Ocak 2016'daki kongresinde Parti Meclisi'ne girerek Genel Başkan Yardımcılığı görevini üstlendi.
Hukuki Süreçler, Mahkumiyetler ve Tahliye
Milletvekilliği ve parti yöneticiliği dönemlerinde yaptığı çeşitli konuşmalar nedeniyle Tuğluk hakkında çok sayıda dava açıldı. 2009 başında, Batman'daki bir konuşmasında sarf ettiği ifadeler yüzünden örgüt propagandası suçundan 1 yıl 6 ay hapis cezası aldı. 2011 yılında ise Hakkari Yüksekova'da yaptığı bir konuşmadaki sözleri nedeniyle 2 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Katıldığı farklı etkinliklerdeki konuşmalarından ötürü örgüt adına suç işlemek ve propaganda yapmak iddialarıyla 14 yıl 7 ay hapse mahkum edildi. Aysel Tuğluk'un yakın çevresi ve özellikle ağabeyinin terör örgütü PKK'nın faaliyetlerinde aktif görevler üstlenmesi, kendisinin de örgütle ilişkili olduğu iddialarını güçlendirdi. Genel Başkan Yardımcısı görevindeyken, Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürüttüğü soruşturma kapsamında 26 Aralık 2016'da gözaltına alındı. Gözaltından üç gün sonra 'silahlı terör örgütü yöneticisi olmak' iddiasıyla tutuklanarak Kandıra Cezaevi'ne gönderildi. Yargılama sürecinde Kandıra Asliye Ceza Mahkemesi tarafından gösteri kanununa muhalefet suçundan, Ankara 17. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından ise terör örgütü yöneticiliği iddiasıyla uzun süreli hapis cezalarına çarptırıldı. Yakalandıktan sonra itirafçı olan bir örgüt mensubu, yaralandığı dönemde Tuğluk'un kendisini Şanlıurfa'dan alıp Mardin'deki güvenli eve taşıdığını öne sürdü. Yaklaşık altı yıl boyunca cezaevinde kalan ve bu süreçte demans teşhisi konulan Tuğluk, Adli Tıp Kurumu tarafından hazırlanan sağlık raporu neticesinde 27 Ekim 2022 tarihinde serbest bırakıldı.