Ayla Oktay, erken çocukluk eğitimi alanındaki bilimsel çalışmaları ve idari katkılarıyla tanınan, Türkiye'nin okul öncesi eğitim alanındaki ilk kadın profesörüdür. Kendisi, Türk akademisinin en saygın eğitimci ve akademisyenleri arasında yer almaktadır. 16 Haziran 1942 tarihinde Malatya'da dünyaya gözlerini açmıştır. Oktay, 28 Ekim 2022 tarihinde hayata veda edene kadar eğitime hizmet etmiştir. Biyografisi, çocukların gelişim süreçlerine adanmış uzun ve başarılı bir akademik ömrün yansımasıdır. Katkıları, günümüzde de etkisini sürdürmektedir.
Akademik Gelişimi ve Kariyerinin Başlangıcı
Lisans öğrenimini 1965 yılında İstanbul Üniversitesi Pedagoji Bölümü bünyesinde başarıyla tamamlamıştır. Bu eğitimin ardından mesleki pratiğe geçerek anaokullarında hem öğretmenlik hem de müdürlük görevlerini yürütmüştür. Saha tecrübesinin ardından, mezun olduğu üniversitenin Pedagoji Kürsüsü'nde asistan olarak çalışmaya başlamıştır. Asistanlık sürecinde bölümdeki diğer hocalarla birlikte pedagoji çalışmalarına yoğun katkı sunmuştur. Aynı bölümde lisansüstü eğitim çalışmalarına kararlılıkla devam eden Oktay, bu dönemde Piaget kuramlarına odaklanan bir tez çalışması gerçekleştirmiştir. Hazırladığı Piaget'ye Göre İlkokul Çocuklarında Mekan Kavramının İncelenmesi başlıklı çalışmasıyla yüksek lisans derecesini almıştır. Yüksek lisans sonrasında çalışmalarını eğitim psikolojisi alanına yönlendirerek, doktora derecesini 1971 senesinde İstanbul Üniversitesi'nden almıştır. Doktora tezi olarak ise İstanbul ve Konya İllerinin Orta Dereceli Okullarında Verilen Disiplin Cezalarının Karşılaştırılmalı Olarak İncelenmesi başlıklı kapsamlı bir araştırmayı kaleme alarak eğitim dünyasına sunmuştur.
Doçentlik, Profesörlük ve İdari Başarıları
1979 senesinde Okul Olgunluğu teziyle doçent olmuştur. 1988 yılına gelindiğinde ise eğitimde psikolojik hizmetler alanında profesör kadrosuna yükselmiştir. 1965-1988 yılları arasındaki dönemde İstanbul Üniversitesi'nde görev yapmış olan Oktay, buradaki başarılı kariyerinin ardından akademik yolculuğuna farklı bir kurumda devam etmeye karar vermiştir. Bu kapsamda 1988 yılında Marmara Üniversitesi bünyesinde göreve başlayarak akademik birikimini bu çatı altına taşımıştır. Bu üniversitedeki görev süresi, 2009 yılındaki emekliliğine kadar kesintisiz sürmüştür. Marmara Üniversitesi bünyesinde 1992 yılında Eğitim Bilimleri Enstitüsü'nü kurarak 2005 yılına dek kurucu müdürlük görevini üstlenmiştir. Marmara Üniversitesi'nde enstitü kuruculuğu ve dekanlık gibi üst düzey görevleri üstlenerek üniversitenin kurumsal gelişimine katkıda bulunmuştur. Lisansüstü düzeyde 50'den fazla doktora tezi yönetmiştir. 2005-2009 yılları arasında ise Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi'nde dekanlık görevini yürütmüştür.
Ulusal Eğitim Politikaları ve Yazılı Eserleri
Prof. Dr. Ayla Oktay, sadece akademide kalmayıp ülkemizdeki eğitim politikalarının şekillenmesinde de aktif roller oynamış ve bu kapsamda 2001-2003 yılları arasında Milli Eğitim Bakanlığı Okul öncesi Eğitim Genel Müdürlüğü'nün danışmanlığını yürütmüştür. Okul öncesi eğitimin Türkiye genelinde yaygınlaşması adına bakanlık bünyesinde danışman olarak kritik kararlara imza atmıştır. Özellikle 2001-2003 yılları arasında yürüttüğü danışmanlık görevi, okul öncesi eğitim sisteminin yapısal gelişiminde belirleyici olmuştur. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2002 ve 2006 yıllarında okul öncesi eğitim program geliştirme çalışmaları düzenlenmiştir. Oktay, bu çalışmalarda komisyon başkanlığı yapmıştır. Program komisyonu başkanı olarak okul öncesi eğitim müfredatının çağdaş standartlara ulaşmasını sağlamıştır. Onun akademik birikimi ve yönlendirmeleri sayesinde, okul öncesi 5 yaş grubundaki çocukların eğitimiyle ilgili kritik adımlar atılarak bu yaş grubunun zorunlu eğitim kapsamına alınması konusu Milli Eğitim Şura kararlarına eklenmiştir. Aynı zamanda alandaki birikimlerini kitaplar aracılığıyla sonraki nesillere aktarmayı başarmıştır. Bu doğrultuda kaleme aldığı veya editörlüğünü üstlendiği başlıca eserler şunlardır:
- Epsilon Yayınları'ndan 1999 yılında çıkan ve kendisinin kaleme aldığı Yaşamın Sihirli Yılları: Okul Öncesi Dönem kitabı,
- Pegem Akademi bünyesinde 2007 senesinde yayımlanan ve editörlüğünü yürüttüğü Eğitime Giriş başlıklı çalışma,
- Eğitim modellerini inceleyen Dünya Ülkelerinde Eğitim Sistemleri ve Okul Öncesi Eğitim isimli editörlüğünü yaptığı derleme eser.
Son Yolculuğu ve Yaşamının Sona Ermesi
Cumhuriyet tarihinin eğitim meşalelerinden biri olan Prof. Dr. Ayla Oktay, 28 Ekim 2022 tarihinde 80 yaşındayken hayata gözlerini yummuş ve 31 Ekim 2022'de kılınan cenaze namazı ile son yolculuğuna uğurlanmıştır. Namazın ardından cenazesi Merdivenköy Mezarlığı'na götürülerek burada toprağa verilmiştir. Onun okul öncesi eğitime kazandırdığı çağdaş vizyon, bugün de Türk akademisinde ve eğitim sisteminde varlığını sürdürmektedir.