Böcek bilim dünyasında gerçekleştirdiği taksonomik araştırmalarla adını altın harflerle yazdıran Ayla Kalkandelen, Türkiye'nin yetiştirdiği en önemli entomologlardan biridir. 14 Mart 1939 tarihinde Gaziantep'te dünyaya gözlerini açan başarılı araştırmacı, ömrünü doğanın gizemli canlılarını incelemeye adamıştır. Özellikle Homoptera takımının Auchenorrhyncha alt takımı üzerine yaptığı derinlemesine çalışmalarla tanınan Kalkandelen, 28 Nisan 2002 yılında hayata veda edene dek bilim dünyasına yön vermiştir. Bilimsel literatüre kazandırdığı 10 yeni taksonun yanı sıra, adının yaşatıldığı 5 farklı taksonla da uluslararası alanda büyük bir saygınlık kazanmıştır.
Akademik Yolculuk ve Amerika Yılları
Akademik yolculuğuna Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nde başlayan Kalkandelen, Bağ ve Bahçe Bitkileri Yetiştirme ve Islahı Bölümü'nden 1962 yılında başarıyla mezun olmuştur. Mezuniyetinin hemen ardından, aynı yıl Ankara Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü bünyesinde mesleki kariyerine ilk adımı atmıştır. Kendisini geliştirmek adına dil eğitimine büyük önem veren genç araştırmacı, 1964 yılında Georgetown lisan okuluna devam ederek yabancı dil becerilerini güçlendirmiştir. Bu gayretleri, ona Amerika Birleşik Devletleri'nde yeni kapılar aralamıştır. AID bursu almaya hak kazanarak 1965-1966 yılları arasında Clemson Üniversitesi'nde yüksek lisans derecesini tamamlamıştır. Amerika'daki eğitimi sırasında bilimsel vizyonunu genişleten Kalkandelen, Temmuz 1966'da Columbus Üniversitesi'nde üç süreyle Dr. D. M. Delong'un yanında Cicadellidae taksonomisi üzerine yoğun bir eğitim almıştır. Benzer şekilde, Ocak ve Şubat 1967 döneminde ise National Museum of Natural History'de Dr. J. Kramer ile birlikte çalışarak taksonomik araştırmalarındaki uzmanlığını pekiştirmiştir.
Taksonomi Çalışmaları ve Elde Ettiği Başarılar
Türkiye'ye döndükten sonra da akademik çalışmalarına hız kesmeden devam etmiştir. Kasım 1971'de Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü'nde 'Orta Anadolu'da Homoptera:Cicadellidae Familyası Türlerinin Taksonomisi Üzerine Araştırmalar' başlıklı doktora tezini savunmuştur. Bu başarılı çalışmasıyla Doktor unvanını alan Kalkandelen, bilim dünyasındaki yerini daha da sağlamlaştırmıştır. Yıllar süren istikrarlı çalışmalarının meyvesini Ekim 1995'te Doçentlik unvanını kazanarak almıştır. Araştırmacılığının yanı sıra idari ve editöryal süreçlerde de aktif roller üstlenmiştir. Nitekim 1986 ile 1990 yılları arasında Bitki Koruma Bülteni Yayın Yönetim Kurulu ve Redaksiyon Heyeti Başkanlığı görevini üstlenerek ulusal düzeydeki bilimsel yayıncılığa katkı sağlamıştır. Bu özverili çalışmaları uluslararası alanda da yankı bulmuştur. American Biographical Institute tarafından 1996 yılında saygın bir ödül olan 'International Who's Who of Contemporary Achievement' ödülüne layık görülmüştür.
Böcek Bilimine Bıraktığı Değerli Miras
Ayla Kalkandelen, yaşamı boyunca entomoloji alanında öncü ve örnek teşkil edecek bir kariyere imza atmıştır. Bilim dünyasına yaptığı katkılar sadece teorik çalışmalarla sınırlı kalmamış, aynı zamanda pratik keşiflerle de taçlandırılmıştır. Uzmanlık alanı olan böcek taksonomisinde 10 yeni canlı türünü tanımlayarak küresel entomoloji literatürüne hediye etmiştir. Bunun yanı sıra, yaptığı katkılardan ötürü 5 farklı böcek taksonuna da kendi soyadı verilerek onurlandırılmıştır. Bilimsel yayınlarda 'Kalkandelen' yazar gösterimiyle anılan araştırmacı, Türk kadın bilim insanlarının dünya çapında neler başarabileceğini kanıtlamıştır. 1997 yılında emekliliğe ayrılan doçent, geride zengin bir akademik miras ve binlerce bilimsel araştırma bırakmıştır. Onun açtığı yolda ilerleyen genç entomologlar, bugün hala onun çalışmalarını referans almaktadır.
Ayla Kalkandelen'in mesleki yaşamındaki en önemli dönüm noktaları şunlardır:
- 1962 yılında Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden mezuniyeti ve enstitüdeki ilk görevi
- Clemson, Columbus ve Washington'da aldığı Cicadellidae familyası üzerine ileri düzey eğitimler
- 1971'de tamamladığı 'Orta Anadolu'da Homoptera:Cicadellidae Familyası Türlerinin Taksonomisi Üzerine Araştırmalar' tezi
- Böcek bilim literatürüne kazandırdığı 10 yeni takson ve adına atfedilen 5 takson
- 1996 yılında layık görüldüğü uluslararası prestijli American Biographical Institute ödülü