Türk tiyatrosunun ve sinemasının en karakteristik çehrelerinden biri olan Ayfer Feray, 27 Mayıs 1928'de İzmir Bornova'da doğarak sanat dolu fırtınalı bir ömre adım attı. 1951 yılında adım attığı beyazperdede ve tiyatro sahnelerinde kendine has güçlü duruşuyla iz bırakan sanatçı, canlandırdığı güçlü kadın karakterleriyle hafızalara kazındı. Kendi adını taşıyan topluluklarla sahne sanatlarının gelişmesine öncülük eden usta oyuncu, arkasında unutulmaz roller ve zengin bir kültürel miras bıraktı. Sanatçı, 66 yaşında hayata gözlerini yumdu.
Yeşilçam ve Tiyatro Sahnesinde Bir Öncü
Kız kardeşi Günfer Feray gibi oyunculuk mesleğini seçen sanatçı, sinema kariyerine 1951 yılında başladı ve sahne tozunu ilk kez 1953 yılında adım attığı Dormen Tiyatrosu bünyesinde yuttu. Haldun Dormen yönetmenliğindeki "Papaz Kaçtı" oyunu, sanatçının bu sahnedeki ilk sınavı oldu. Dormen Tiyatrosu kadrosunda yer alan sanatçı, kariyeri boyunca "Şahane Züğürtler" ve "Yedi Kocalı Hürmüz" gibi dev eserlerde sergilediği performanslarla tiyatroseverlerin beğenisini kazandı. Dormen kadrosundaki başarılı yılların ardından, tiyatro tarihimizin en önemli dönüm noktalarından biri yaşandı. Nisa Serezli ve Tolga Aşkıner ile birlikte bu topluluktan ayrıldılar. Bu üç idealist isim, Ayfer Feray - Nisa Serezli Topluluğu ve Çevre Tiyatrosu'nu kurdu.
Sahne Aşkı ve Klasik Yapıtlar
Ortaklığın sona ermesiyle yoluna tek başına devam etti. Sanatçı, kendi ismini verdiği Ayfer Feray Tiyatrosu'nu hayata geçirdi. Tiyatronun kadrosunda şu efsanevi isimler yer aldı:
- Kemal Sunal
- Ferhan Şensoy
- Şevket Altuğ
- Osman Alyanak
- Hadi Çaman
Sanatçı, 1972-1973 sezonunun tamamlanmasıyla birlikte tiyatrodan uzun süre uzak kalmış olsa da sahne aşkı sönmedi ve 1980-1981 sezonunda "Çöpçatanın Fendi" oyunuyla sahnelere muhteşem bir geri dönüş yaptı. Sinemada ise "Vesikalı Yarim" filmindeki Müjgan karakteriyle zihinlerde silinmez bir iz bıraktı. Ayrıca "Tatlı Nigar" gibi önemli klasiklerde Türkan Şoray ve Erol Taş gibi dev isimlerle yan yana oynadı.
Yeşilçam'ın en verimli dönemlerinde ardı ardına önemli projelerde boy gösteren aktris, popüler sinema örneklerinden sanat filmlerine uzanan geniş bir yelpazede yeteneğini sergiledi. Özellikle Halit Refğ'in yönettiği "Haremde Dört Kadın" ve Orhan Kemal'in romanından uyarlanan "Murtaza" gibi klasiklerde canlandırdığı rollerle oyunculuk gücünü kanıtladı. Ayrıca "Drakula İstanbul'da" adlı korku klasiğinde Şadan karakterine hayat verirken, "Kırık Plak" filminde ise Nermin Kaner olarak izleyici karşısına çıktı. Kemal Sunal ile "Sakar Şakir" ve "Şaşkın Damat" gibi unutulmaz komedi filmlerinde de rol alarak güldürü yeteneğini de gözler önüne serdi. Sanatçı, "Devlerin Aşkı", "Son Kuşlar" ve "Naylon Leyla" gibi yapımlarda da Türk sinemasının gelişimine katkıda bulundu. Bu yapımlar, onun oyunculuğundaki zenginliği gösteren önemli adımlardır.
Karanlık Dünya ve Kazanılan Başarılar
Feray'ın sanat yolculuğu sadece alkışlarla değil, dönemin zorlu siyasi engelleriyle de şekillendi. 1952 yılında yönetmen Metin Erksan'ın ilk filmi olan "Karanlık Dünya - Aşık Veysel'in Hayatı" yapımının çekimlerine başlandı. Senaryosunu Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun yazdığı filmin çekimleri bitmek üzereyken büyük bir kriz patlak verdi. Aralarında Ayfer Feray, Ajlan Sayılgan ve Kemal Bekir'in de bulunduğu bir grup sanatçı, meşhur Komünist tevkifatı kapsamında gözaltına alınarak tutuklandı. Bu zorlu tutukluluk süreci kariyerinde derin bir iz bıraktı. Tüm engellere rağmen yeteneğini taçlandırmayı bildi.
1953 yılında düzenlenen TFDD I. Türk Film Festivali'nde "En İyi Kadın Oyuncu" ödülünü kazandı. Bu prestijli ödülü Türk sinemasının diğer büyük aktrisleri Lale Oraloğlu ve Nedret Güvenç ile paylaştı. Müzikal yönü de güçlü olan aktris, 1952 yapımı "Bergama Sevdalıları" filmindeki şarkıları seslendirerek müzik ekibinde görev aldı. Gazeteci Samim Tara ile evlenen sanatçının bu evlilikten Ali ve Süeda adında iki çocuğu dünyaya geldi. Oğlu Ali Tara reklam yönetmenliği yaparken kızı Süeda Tara ailenin gurur kaynakları oldu ve sanatçı, 1984 yılındaki "Geçim Otobüsü" filminin ardından sakin bir yaşamı tercih ederek oyunculuğu bıraktı. 13 Temmuz 1994 tarihinde Bodrum'da vefat eden usta oyuncunun adı, doğduğu yer olan İzmir Bornova'daki Ayfer Feray Açıkhava Tiyatrosu'nda yaşamaya devam ediyor.