İstanbul kentsel mimarisinin ve şehir planlamasının en önemli mimarlarından biri olan Aron Angel, 1916 yılında Yeldeğirmeni'ndeki tarihi Valpreda (İtalyan) Apartmanı bünyesinde hayata gözlerini açtı. Musevi kökenli bir ailenin evladı olarak dünyaya gelen Angel, ömrünü bu kadim kentin estetik yapısına adayan, modern şehircilik ilkelerini Türkiye ile tanıştıran vizyoner bir şahsiyettir. İstanbul sevdalısı bir dehaydı. Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında yetişen bu büyük deha, lise öğrenimini Türkiye'nin en seçkin eğitim kurumlarından olan Galatasaray Lisesi bünyesinde başarıyla tamamladı. Mezuniyetinin ardından rotasını Fransa'ya çeviren Angel, dönemin dünya çapındaki bilim ve sanat merkezi olan Paris'teki ünlü Sorbonne Üniversitesi mimarlık ile şehir planlama bölümünde yükseköğrenim gördü.
Sorbonne'dan İstanbul Belediyesine Uzanan Vizyon
Fransa'daki nitelikli eğitimini tamamlayan genç mimar, 1942 yılında büyük bir heyecanla doğup büyüdüğü şehre geri döndü. O dönemde, 1936 yılından beri İstanbul Belediyesi bünyesinde kentsel danışmanlık hizmeti sunan dünyaca ünlü Fransız mimar Henri Prost ile yolları kesişti. Angel, İstanbul'un tarihteki ilk kapsamlı nâzım planı projesini yürüten Prost'un en yakın çalışma arkadaşı, yardımcısı ve başmütercimi oldu. İki uzman mimarın kurduğu bu güçlü ortaklık, şehrin kentsel gelişimine yön verecek tarihi adımların atılmasını sağladı. Aron Angel, 1950'li ve 1960'lı yıllara gelindiğinde İstanbul Belediyesi bünyesindeki nâzım planından sorumlu daire başkanlığı görevine getirildi.
Modern İstanbul'un Çehresini Çizen İmzalar
Belediyedeki görev süresi boyunca kentin birçok simge bölgesine imzasını atan Angel, şehircilik ilkelerinden asla taviz vermedi. Onun en büyük ve günümüzde de en çok takdir edilen eseri, Anadolu Yakası'nın kalbi sayılan Bağdat Caddesi oldu. Bölgeyi baştan sona tasarladı. Angel'in tasarladığı bu bölge, modern bir kentin sahip olması gereken nitelikleri barındırıyordu:
- Geniş kaldırımlarla desteklenen ferah yaya yolları
- Nefes alan geniş ve yeşil açık alan tasarımları
- Doğayla uyumlu az katlı bahçeli konut yerleşimleri
Aynı zamanda Valikonağı Caddesi ile tarihi Beyoğlu bölgesinin kentsel dönüşüm planlarını da büyük bir titizlikle hazırladı. Ancak kentsel projelerin hayata geçirilme sürecinde ilkelerinden ödün vermeyen yapısı onu zor bir karara sürükledi. İlkeleri onun her şeyiydi. Hazırladığı taslaklara ve projenin özgün detaylarına sadık kalınmadığını, rant uğruna plandan sapıldığını görünce meslek ahlakı gereği görevinden istifa etti.
Uzun Ömrün Sırları ve Sanatla Kesişen Soyağacı
Aron Angel, sadece çizdiği haritalarla değil, kendine has yaşam disipliniyle de çevresindekilere örnek olan karizmatik bir figürdü. Tam 94 yıl süren sağlıklı ve zinde yaşamının sırrını her fırsatta samimiyetle paylaşırdı. Ona göre uzun ömürlü olmanın altın kuralları oldukça basitti: yaz-kış demeden aralıksız denize girmek, günde yalnızca tek öğün beslenmek ve her gün litrelerce temiz su tüketmek. Her mevsim denize girerdi. Ömrünün son demlerinde dahi üretkenliğini kaybetmeyen usta plancı, 2009 senesinde kendi hayat hikayesini kaleme almaya başladı. Ne yazık ki bu değerli otobiyografisinin basıldığını göremeden, 1 Aralık 2010 tarihinde 94 yaşında hayata gözlerini yumdu. Müzik dünyasıyla da bağı vardı. Angel, Türk pop müzik sektörünün efsanevi isimlerinden olan ve genç yaşta kaybettiğimiz müzisyen Uzay Heparı'nın da öz dedesiydi.