Cumhuriyet dönemi Türkiye'sinin modern bilimsel altyapısını oluşturan öncü kadrolar arasında yer alan profesör ve siyasetçi Ali Kemal Yiğitoğlu, 1902 yılında Amasya'da dünyaya gelmiş ve ömrünü ormancılık biliminin ülkemizde kurumsallaşmasına adamıştır. Genç cumhuriyetin ormancılık politikalarını çağdaş bilimsel temellere oturtan değerli akademisyen, hem üniversite kürsülerinde hem de Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında ülkesine büyük hizmetlerde bulunmuştur. Kendisi 13 Ekim 1955 tarihinde hayata gözlerini yummuştur.
Amasya'dan Dresden'e Uzanan Başarı Dolu Gençlik Yılları
Mehmet Efendi ile Kamile Hanım'ın üç çocuğundan biri olan Ali Kemal, çocukluk yaşlarında parlak zekasıyla çevresindekilerin dikkatini çekmeyi başardı. İlk eğitimini memleketi Amasya'da aldı. Öğretmenleri, onun bu derslerindeki yüksek başarısını görerek kendisine "Kemal" ismini verdiler. Bu dönemden itibaren eğitim hayatına Ali Kemal Yiğitoğlu adıyla devam eden genç, ormancılık mesleğine adım atmak üzere İstanbul'a gitti. İstanbul'da yer alan Büyükdere Yüksek Orman Mektebi'ne girdi. 1920 ile 1923 yılları arasında buradaki yükseköğrenimini başarıyla sürdürdü. Okuldan Yüksek Orman Mühendisi unvanıyla mezun olarak meslek hayatına başladı. İlk olarak 1923-1924 yıllarında Antalya Devlet Orman Teşkilatı bünyesinde memur olarak sahaya adım attı. Buradaki görevinin akabinde İstanbul Orman Amenajman Okulu bünyesinde mühendis doçent unvanıyla 1924 ile 1927 yılları arasında dersler verdi. Akademik alandaki yüksek kabiliyeti ve çalışmalarındaki olağanüstü gayreti, devlet yetkililerinin de dikkatini çekmekte gecikmedi. Genç akademisyen, gösterdiği bu üstün başarılar nedeniyle devlet tarafından doktora tezini hazırlaması amacıyla burslu olarak Almanya'ya gönderildi. Almanya'nın Dresden şehrinde bulunan ünlü Tharandt Teknik Üniversitesi bünyesinde doktora çalışmalarına başladı. Yiğitoğlu, 1927 yılından 1932 yılına kadar süren bu yoğun süreçte ormancılık iktisadiyatı ve işletmeciliği alanında derinlemesine araştırmalar yürüttü. Almanca dilinde hazırladığı "Grundlagen, Bedingungen und Aufbau der Forstwirtschaft in der Turkei" başlıklı tezini yayımlayarak bilim doktoru unvanını aldı.
Kürsüde Bir Ömür: Akademik Kariyer ve Bilimsel Keşifler
Doktora derecesini alarak gururla anavatana dönen Doktor Ali Kemal Yiğitoğlu, bilimsel birikimini Türk yükseköğretimine aktarmak için kolları sıvadı. İstanbul'da Büyükdere Orman Ameliyat Okulu bünyesinde 1932-1933 döneminde doçent olarak görev yaptı. Daha sonra Ankara Yüksek Ziraat Enstitüsü kadrosuna katılarak burada müdürlük, genel sekreterlik ve doçentlik görevlerini eş zamanlı olarak yürüttü. Bilim insanı, 1937 ile 1939 yılları arasında Ankara Devlet Orman İşletmeleri'nin modern kuruluş planlarının hazırlanmasında aktif görevler üstlendi. Çalşmalarındaki yüksek disiplin ve bilimsel katkıları sayesinde 1940 yılında kendisine Profesör Doktor unvanı layık görüldü. Ankara Yüksek Ziraat Fakültesi bünyesinde doçentlik ve profesörlük yapan Yiğitoğlu, Ormancılık Enstitüsü Şefliği ve direktörlüğü makamlarında bulundu. Türkiye'nin orman zenginliklerini yerinde incelemek amacıyla kapsamlı saha araştırmalarına imza attı. Bolu yöresindeki ormanları incelemek üzere Avusturya bilim müesseseleri ile ortaklaşa yürütülen büyük araştırma projelerinde tetkik görevlisi olarak çalıştı. Viyana İlim Akademisi ile yakın bilimsel ilişkiler geliştirerek uluslararası akademik çevrelerde ülkemizi başarıyla temsil etti. Ayrıca Kastamonu ve Ilgaz dağlarındaki ormanlarda çok sayıda ilmi çalışmaya imza attı. Doğu ve Orta Karadeniz bölgesindeki ormanlık alanlara da bilimsel geziler düzenleyerek önemli veriler topladı. Akademik çalşmalarındain meyvesi olarak ormancılık literatürüne çok değerli telif eserler kazandırdı.
Parlamentodan Sivil Topluma Uzanan Hizmet Aşkı
Profesör Yiğitoğlu, bilimsel alandaki birikimini ülke yönetimine ve kalkınma hamlelerine yansıtmak amacıyla 1942 yılında aktif politikaya girdi. Türkiye Büyük Millet Meclisi VII. ve VIII. dönemlerinde memleketi Amasya'dan milletvekili seçilerek meclis çalşmalarında aktif roller üstlendi. Siyaset yıllarından sonra Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İdare Meclisi Üyeliği görevini yürüterek ülkenin iktisadi kararlarına katkı sağladı. Kendisi sivil toplumun gÿcüne inanan aydın bir lider olarak pek çok derneğin kuruluşunda ve yönetiminde yer aldı. Türkiye Ağaç Koruma Cemiyeti Başkanlığı ile Türkiye Ormancılar Cemiyeti Başkanlığı görevlerini üstlenerek bu kurumların yayın faaliyetlerini bizzat yönetti. Türk Dil Kurumu'nun dil devrimi ve terim çalşmalarına da katkıda bulunan aydın, Türkçe ormancılık terimlerinin gelişmesine hizmet etti. Mühendislik camiasında da saygın bir yeri olan profesör, Türkiye Mühendisler ve Mimarlar Odası bünyesinde genel sekreterlik ve başkanlık yaptı. Toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket eden Yiğitoğlu, kızlarının eğitim gördüğü çeşitli okullarda okul aile birlikleri başkanıklarını üstlendi. Almanca, İngilizce ve Fransızca dillerini mükemmel derecede konuşup yazabilen profesör, dünya literatürünü de çok yakından takip ediyordu.
Aile Hayatı ve Geride Bıraktığı Değerli Miras
Akademik koşturmacasının arasında aile hayatına da büyük önem veren Yiğitoğlu, 1936 yılında Servet Mehteroğlu ile evlendi. Çiftin bu evlilikten üç kız çocukları oldu. Bunlar Ayşe Ülker, Fatma Minay ve Esma adlarını taşımaktadır. Kızlarından Fatma Minay 2013 yılında Amsterdam'da, küçük kızı Esma ise 2009 yılında Rotterdam'da hayata veda etmiştir. Ormancılık mesleğine adanmış elli üç yıllık kısa ama son derece verimli bir ömür süren Profesör Doktor Ali Kemal Yiğitoğlu, ülkemizin yeşil mirasının korunmasında ve geliştirilmesinde en büyük pay sahiplerinden biri olmuştur. Onun yaktığı bilim meşalesi, bugün hala orman mühendislerimize rehberlik etmektedir. Kendisi Cumhuriyet tarihine adını altın harflerle yazdırmıştır. Ormanlarımızın bilimsel yönetiminde onun attığı temeller bugün dahi önemini korumaya devam etmektedir. Ali Kemal Yiğitoğlu, hem akademik alanda yetiştirdiği yüzlerce öğrencisiyle hem de Türkiye ormanlarının kalkınması için geliştirdiği yenilikçi projelerle her daim minnetle anılacaktır.
Yazdığı Eserler ve Yayınları
Ali Kemal Yiğitoğlu, kariyeri boyunca Türk ormancılıgına yön veren önemli eserler kaleme almıştır:
- Türkiye'de Ormancılığın Temelleri, Şartları, Kuruluşu (Almanca basılan doktora tezi)
- Türkiye İktisatında Ormancılığın Yeri ve Ehemmiyeti
- Orman Yetiştirme ve Amenajman Kılavuzu
- Ormancının Cep Kitabı