Türkiye’nin dini ve hukuki düşünce hayatına yön veren en saygın isimlerden biri olan Ali Bardakoğlu, 1952 yılında Tosya’da dünyaya geldi. Hem ilahiyat hem de hukuk alanında aldığı çift yönlü eğitimle dikkat çeken akademisyen, özellikle 2003 ile 2010 yılları arasında üstlendiği 16. Diyanet İşleri Başkanı göreviyle ülke genelinde geniş kitlelerce tanındı. Din olgusunu toplumsal gelişim ve evrensel hukuk çerçevesinde ele alan Bardakoğlu, akademik birikimiyle modern Türkiye’nin dini söyleminin şekillenmesinde öncü bir rol oynadı.
Akademik Altyapı ve Çift Diplomalı Bir Başarı Hikayesi
İlk öğrenimini doğduğu topraklar olan Tosya’da tamamlayan Bardakoğlu, eğitim hayatındaki kararlı yürüyüşünü İstanbul’da sürdürdü. 1970 senesinde İstanbul İmam Hatip Lisesi’nden mezun olmasının ardından, yükseköğrenimini iki farklı disiplinde eşzamanlı sayılabilecek şekilde başarıyla tamamladı. 1974 yılında İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü’nü bitiren genç araştırmacı, yalnızca bir yıl sonra, 1975’te İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden de diploma alarak hukukçu unvanına kavuştu. Mezuniyetinin akabinde kısa bir süre öğretmenlik yapan ve adliyede stajyer hakim olarak görev alan Bardakoğlu, yönünü tamamen akademik dünyaya çevirmeye karar verdi. Bu doğrultuda 1977 yılında Kayseri Yüksek İslam Enstitüsü bünyesinde fıkıh asistanı olarak akademik kariyerine ilk adımını attı.
İslam Hukuku Alanında Yükseliş ve Bilimsel Çalışmalar
Akademik basamakları oldukça hızlı tırmandı. Ardından lisansüstü çalışmaları için Erzurum'a yöneldi. 1982 yılında Atatürk Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi’nde sunduğu "İslam Hukukunda İcare Akdi" başlıklı teziyle doktorasını başarıyla tamamladı. Doktor unvanını aldıktan sonra Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde İslam Hukuku anabilim dalında yardımcı doçentliğe atandı ve bu çatı altında 1986 yılında doçentlik unvanını kazandı. Erciyes Üniversitesi’nde görev yaptığı yıllarda sadece ders vermekle kalmayıp, bölüm başkanlığı ve dekan yardımcılığı gibi idari sorumlulukları da başarıyla üstlendi. Akademik kariyerini 1993 yılından itibaren Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ne taşıyan tecrübeli akademisyen, 1994 yılında İslam Hukuku Ana Bilim Dalı’nda profesörlük kadrosuna atandı. Marmara Üniversitesi bünyesinde de idari tecrübesini başarıyla konuşturarak hem İlahiyat Meslek Yüksek Okulu’nda müdür yardımcılığı hem de fakültede dekan yardımcılığı pozisyonlarında önemli idari sorumluluklar üstlendi. Yurt dışı deneyimleri de kariyerine yön verdi. Bilimsel ufkunu genişletmek amacıyla 1991-1992 yıllarında İngiltere’de, 1994 yılında ise Amerika Birleşik Devletleri’nde araştırmacı olarak bulundu. Bardakoğlu, uluslararası alanda da din ve hukuk ilişkisini inceledi.
Diyanet İşleri Başkanlığı Dönemi ve KURAMER Müdürlüğü
Prof. Dr. Ali Bardakoğlu’nun hayatındaki en önemli dönüm noktalarından biri, 28 Mayıs 2003 tarihinde Diyanet İşleri Başkanlığı görevine atanması oldu. Bu üst düzey makamda önemli sorumluluklar üstlendi. Bu süreç yedi yılı aşkın sürdü. Görev süresinin dolmasına kısa bir zaman kala, 11 Kasım 2010 tarihinde kendi isteğiyle emekliliğini talep ederek bu kritik makamdan ayrıldı. Hayatını bilime ve araştırmaya adayan Bardakoğlu, günümüzde İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi bünyesinde faaliyet gösteren Kur'an-ı Kerim Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi'nin (KURAMER) müdürlüğünü yürütmektedir. Çok iyi derecede İngilizce ve Arapça bilen, evli ve üç çocuk babası olan değerli bilim insanının İslam Hukuku alanında altmışın üzerinde yayımlanmış eseri bulunmaktadır.
Yazarın kaleme aldığı ve din-hukuk ilişkisini irdeleyen başlıca eserlerden bazıları şunlardır:
- İlahiyatçıların Din Söylemi
- Kur’an ve Hukuk
- İslam Kültüründe Din ve Vicdan Özgürlüğü
- İslam ve Demokrasi Üzerine
- Teorik Açıdan İslam ve Demokrasi; Yasama
- Türk Aile Hukukunun Tarihsel Gelişimi
- Hukuki ve Sosyal Açıdan Boşanma
- İslam Aile Hukukunun Oluşumuna Toplumsal Şartların Etkisi
- İslam Hukuku Araştırmalarında Gelenekçilik
- Hanefi Mezhebi