Agop Ayvaz, 2 Nisan 1911 tarihinde İstanbul'da dünyaya gelen, Türk tiyatro tarihinin ve Ermeni kültür hayatının en önemli yayıncı ve oyuncularından biridir. 29 Eylül 2006'daki vefatına kadar ömrünü sanata adayan usta isim, çıkardığı ilk Ermenice tiyatro dergisi Kulis ile yarım asır boyunca sahnelerin nabzını tutmuştur. Sanata adanmış koca bir ömürdü bu. İstanbul'un Yenikapı semtinde başlayan hayatında babasını henüz sekiz yaşındayken yitiren sanatçı, Topkapı Levon Vartuhyan ve Taksim Esayan okullarındaki eğitimini tamamlamasının ardından, üvey babasının Beyazıt Çatal Han'daki ayakkabı atölyesinde çıraklık yapmaya başlamıştır. Bu han onun kaderini tamamen değiştirdi. Orada, sayacı Harutyun Samurkaş vasıtasıyla Doğu Tiyatrosu'nun kurucusu Krikor Hagopyan ile yolları kesişti.
Zorluklardan Sahne Işıklarına
Henüz 18 yaşındayken, 1929 yılında sahnelenen Değirmencinin Kızı operetinde figüran olarak ilk defa izleyici karşısına çıktı. Bu ilk adım, sahne tozunu yutmasına yetti. Sahne aldığı kumpanyalarla yaz mevsiminde Büyükdere ve Kuşdili gibi açık hava bahçelerinde, kış aylarında ise Beyoğlu Ses ve Pangaltı İnci Tiyatrosu gibi kapalı salonlarda ter döken sanatçı, 'Kara Değirmen Cinayeti' oyunundaki aşık karakteriyle tiyatroseverlerin hafızasında kalıcı bir yer edinmiştir. Vatani görevine gitmeden hemen önce, Savarş Boğos Karakaş'ın idaresindeki tiyatro topluluğunda yaklaşık bir yıl boyunca sahne alarak tecrübe kazandı. Askerlik vazifesini Afyon'da tamamladıktan sonra yarım kalan sanat yolculuğuna kaldığı yerden kararlılıkla devam etti.
Kulis Dergisi ve Yayıncılık Yılları
Sanatçının yazarlık serüveni, 1935 senesinde Ara Aginyan aracılığıyla Jamanak gazetesiyle tanışmasıyla başladı. Tam on yıl boyunca bu köklü gazetede tiyatro eleştirileri yazarak basında adını duyurdu. İkinci Dünya Savaşı sonrasında, Ermenice sahne yasağının kalkmasıyla birlikte 1946 yılında efsanevi Kulis dergisini kurdu. On beş günde bir çıkan bu dergiyi yarım asır boyunca, 1996 yılına dek aralıksız şekilde yayımladı. Yayıncılık dünyası onu çok sevdi. On beş günde bir basılarak yarım asır boyunca okurlara ulaştırılan bu dergi; Suriye'den Amerika Birleşik Devletleri'ne, Mısır'dan İran'a kadar uzanan son derece geniş bir coğrafyada tiyatro takipçilerinin vazgeçilmez haber kaynaklarından biri haline gelmiştir. Kulis, 1950'li yılların sonlarında bir dönem Türkçe olarak da yayımlanarak daha geniş kitlelere hitap etti. Agop Ayvaz, yarım asırlık bu emeğini 1990 yılında oğluna devretti ve yayın hayatını 1996'da sonlandırdı.
Son Yılları ve Yazınsal Mirası
Yayıncılığın yanı sıra oyunculuktan da kopmayan usta isim, 1950 yılında Esayan Okulundan Yetişenler Derneği bünyesinde çok sayıda oyun yönetti ve sahneledi. İstanbul'daki Ermeni basınında son derece aktif bir figür haline gelen yazar, ömrünün son demlerinde de üretmeye devam etti. Agos gazetesinin 1996'daki kuruluşunun ardından, gazetenin hem Türkçe hem de Ermenice sayfalarında zengin anılarını paylaştı. Bu sayfalarda kaleme aldığı yazılar şu başlıklarla yayımlanmıştır:
- Hatırladıklarım
- Sahne Arkadaşlarım
- Lutsika Dudu
Kadın karakter Lutsika Dudu üzerine yazdığı bu yazılar, daha sonra Aras Yayıncılık tarafından kitap haline getirilerek ölümsüzleştirildi. Türk kültür hayatına yaptığı katkılardan ötürü 1997 yılında Türkiye Yazarlar Birliği tarafından 'Basına Hizmet' madalyasına layık görüldü. Kendisinden geriye büyük bir miras kaldı.