Doğu Anadolu'nun Zirvesinde Tarihi Bir Mahalle: Yunusköy
Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı olan Yunusköy, Karadeniz Bölgesi sınırlarında, deniz seviyesinden tam 2058 metre yükseklikte yer alan özgün bir kırsal yerleşimdir. 1642 yılından beri kesintisiz olarak aynı ismi taşıyan bu mahalle, ziyaretçilerine doğanın ve tarihin iç içe geçtiği sessiz bir atmosfer sunmaktadır. 1993 yılında Erzurum'un Büyükşehir statüsü kazanmasının ardından, 2012 yılında yürürlüğe giren 6360 Sayılı Kanun ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak İspir Belediyesi'nin bir mahallesi haline getirilmiştir.
Osmanlı Döneminden Günümüze Tarihsel Gelişimi
Yunusköy'ün geçmişi tarihi belgelerle oldukça net bir şekilde takip edilebilmektedir. 1642 tarihli avarız defterine göre köy, o dönemde İspir Kazası'nın Çermeli Nahiyesi'ne bağlıydı. Bu kayıtlarda yerleşimde 4 Müslüman ve 1 Hristiyan hanenin yaşadığı, ayrıca köyde 2 askeri görevlinin bulunduğu belirtilmektedir. Zaman içerisinde nüfus yapısı gelişen köyde, 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi amacıyla yapılan nüfus sayımında 26 Müslüman erkek nüfus kaydedilmiştir. 1896 yılında ise Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları kapsamında yapılan nüfus sayımında, Norgah Nahiyesi'ne bağlı olan köyde 119 Müslüman erkek nüfus tespit edilmiştir.
Nüfus Dinamikleri ve Sosyal Yapı
Cumhuriyet döneminde de varlığını koruyan Yunusköy'ün nüfusu yıllar içerisinde dalgalı bir seyir izlemiştir. En yüksek nüfus seviyelerinden birine 1965 yılındaki nüfus sayımında 439 kişi ile ulaşan köyde, bu tarihten sonra göç ve diğer faktörlerin etkisiyle nüfus düşüş eğilimine girmiştir. 1985 yılında 293, 1990 yılında ise 247 kişi olan köy nüfusu, 2000'li yıllarda 120 kişiye gerilemiştir. Son yıllardaki verilere bakıldığında; 2012 yılında 110 kişi olan nüfus, 2021 yılı itibarıyla 109 kişi olarak kaydedilmiştir.
Yunusköy Coğrafyası ve Ulaşım Rehberi
Yunusköy, coğrafi olarak Erzurum il merkezine 121 kilometre, İspir ilçe merkezine ise 55 kilometre uzaklıkta, İspir'in güneybatısında konumlanmıştır. Bölgenin zorlu Karadeniz coğrafyasında yer alan mahalleye ulaşım belirli köy yolları üzerinden sağlanmaktadır. Yunusköy, Rize ile Erzurum'u (Pazaryolu-Aziziye) birbirine bağlayan önemli bir güzergah olan D.925 devlet yoluna; sırasıyla Cibali, Değirmendere, Kırık ve Leylekköy mahalleleri üzerinden geçen 15,3 kilometrelik bir köy yolu ile bağlanmaktadır.