Hayrat'ın Tarihi Yerleşimi: Yırca
Trabzon ilinin Hayrat ilçesine bağlı olan Yırca Mahallesi, Karadeniz Bölgesi'nin karakteristik özelliklerini taşıyan, yaklaşık 300 metre rakımda kurulmuş tarihi bir yerleşim yeridir. Trabzon il merkezine 70 kilometre, bağlı olduğu Hayrat ilçe merkezine ise 8 kilometre uzaklıkta konumlanan mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti idaresi altında yönetilmektedir.
Osmanlı Dönemi Kayıtları ve Tarihsel Kökeni
Yırca Mahallesi'nin bilinen en eski adı Korkot'tur. Tarihsel gelişimine bakıldığında yerleşimin köklü bir geçmişe sahip olduğu görülmektedir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde, 1515 yılı tahrir kayıtlarında köyde 45 hane bulunurken, bu sayı 1554 yılında 48 haneye, 1583 yılında ise 66 haneye ulaşmıştır. 1583 yılına ait Osmanlı belgelerinde Korkot, Yiğa (Yarlı) köyüne bağlı bir mahalle olarak geçmektedir. 1681 yılı Avarız Defteri kayıtlarına göre ise burası köy statüsünde olup, tamamı Müslüman olan 24 avarız neferi kaydedilmiştir.
Cumhuriyet Dönemi İdari Yapısı ve İsim Değişikliği
Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra yerleşim, eski adı olan Korkot adıyla Of kazasının Hayrat bucağına bağlı bir köy olarak varlığını sürdürmüştür. 1959 yılında yerleşimin ismi, 'yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı' gerekçesi öne sürülerek 7267 sayılı kanun kapsamında Yırca olarak değiştirilmiştir. 1960 yılı nüfus sayımıyla birlikte resmi kayıtlarda bu yeni isim kullanılmaya başlanmıştır. Yerleşim, 20 Mayıs 1990 tarihinde Hayrat'ın ilçe olmasıyla birlikte bu yeni ilçenin bir mahallesi haline gelmiştir.
Demografik Yapı ve Günümüzdeki Durumu
Yırca'nın nüfusu yıllar içerisinde kademeli bir düşüş göstermiştir. Tarihsel nüfus verilerine göre, 1990 yılında mahallede 109 kişi yaşarken, bu sayı 2000 yılında 72 kişiye, 2022 yılı resmi verilerine göre ise 46 kişiye kadar gerilemiştir. Mahalle, tarihi arka planı ve sakin Karadeniz coğrafyasıyla bölgenin geçmişine ışık tutan önemli kırsal yerleşimlerden biridir.