Yaycı Mahallesi'nin Tarihçesi ve İdari Geçmişi
Ordu ilinin Ünye ilçesine bağlı kırsal bir yerleşim olan Yaycı Mahallesi, köklü bir geçmişe sahiptir. Yerleşimin bilinen en eski adı da Yaycı'dır. Tarihi kayıtlar incelendiğinde yerleşimin adı, 1642 tarihli avarız defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Yaycı" (یایجی) şeklinde geçmektedir. 1642 yılındaki avarız defterine göre köy, Ünye'ye bağlı olan Fenaris kazasının yerleşim birimlerinden biriydi. Köy, 1834 tarihli nüfus defterinde de bu idari konumunu korumuştur.
Göç Hareketleri ve Demografik Gelişimi
Yaycı Mahallesi, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından gelen göç dalgalarından etkilenen ve Gürcü göçmenlerin iskan edildiği yerleşimlerden biridir. 1882 yılında, Maçaheli bölgesinin Mindieti köyünden göç eden 8 kadın ve 9 erkek olmak üzere toplam 17 Gürcü nüfus bu köye yerleştirilmiştir. Tarihi kayıtlarda yer alan bilgilere göre, 1910 yılındaki nüfus sayımında Ancalu köyünün nüfusu 55 hanede 140'ı kadın, 151'i erkek olmak üzere 291 kişiden oluşmaktaydı ve bu nüfusun köye yerleşen Gürcüleri de kapsadığı anlaşılmaktadır. 1923 yılındaki nüfus tespitinde ise Ünye kazasının İkinci Nahiye Dairesi'ne bağlı olan köyde yine 55 hanede 291 kişi yaşamaktaydı. Cumhuriyet döneminde, 1928 yılında Ünye kazasının merkez nahiyesine bağlanan köyün nüfusu 1935 yılında 386 kişiye, 1965 yılında ise 523 kişiye ulaşmıştır. 1965 yılı verilerine göre köyde okuma yazma bilen kişi sayısı 57 olarak kaydedilmiştir. İlerleyen yıllarda nüfusu azalan mahallede, 1997 yılında 379 kişi, 2000 yılı genel sayımında ise 249 kişi yaşamaktaydı.
Kültürel Değerler ve Tarihi Yapılar
Yaycı Mahallesi, bölgedeki geleneksel inanç ve mimari yapıların izlerini barındırmaktadır. Mahallede eski dönemlerden günümüze ulaşmış tarihi bir Kabadirek Camii ile bir şadırvan bulunmaktadır. Cami çevresinde ayrıca yerel halkın manevi değer atfettiği bir yatır yer almaktadır. Bununla birlikte, mahalle sınırlarında bulunan Kilise Tepesi hakkında çevre halkı arasında anlatılan çeşitli efsaneler ve hikayeler günümüzde de yaygınlığını korumaktadır.
Coğrafi Konum ve Ulaşım Bilgileri
Karadeniz Bölgesi'nin doğal güzellikleri içinde yer alan Yaycı Mahallesi, bağlı olduğu Ordu il merkezine 109 kilometre uzaklıkta konumlanmıştır. Mahallenin Ünye ilçe merkezine olan mesafesi ise 32 kilometredir.