Hakkâri'nin Çukurca ilçesine bağlı olan Üzümlü, Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan tarihi ve coğrafi öneme sahip sınır köylerimizden biridir. Deniz seviyesinden 1788 metre yükseklikte konumlanan bu yerleşim yeri, tarihi boyunca farklı idari yapılara bağlanmış ve bölgenin kültürel yapısını yansıtan önemli bir merkez olmuştur. Köyün bilinen eski adı 1928 yılı kayıtlarında, Kürtçe dilinde 'alanlar, düzlükler' anlamına gelen Deştan olarak geçmektedir.
Üzümlü Köyü'nün Tarihçesi
Tarihsel süreçte idari sınırları değişiklik gösteren Üzümlü, daha önceleri Beytüşşebap ilçesine bağlı bir köy konumundayken, 3 Mart 1947 tarihinde alınan kararla Hakkâri merkez ilçesinin Çukurca bucağına bağlanmıştır. Çukurca'nın 1953 yılında ilçe statüsü kazanmasıyla birlikte bu yeni ilçenin idari sınırlarına dahil olmuştur. 1993 yılında terör ve güvenlik gerekçeleriyle boşaltılan köy, yürütülen çalışmalar neticesinde 2006 yılında yeniden yerleşime açılarak sakinlerine kavuşmuştur.
Coğrafi Konumu ve Ulaşım Ağı
Hakkâri il merkezine 80 kilometre, Çukurca ilçe merkezine ise 15 kilometre mesafede bulunan Üzümlü Köyü, batısında yer alan Çukurca ilçe merkezine ve Zap Suyu'na doğrudan bir köy yolu aracılığıyla bağlanır. Köyün stratejik önemini artıran en önemli unsurlardan biri de Irak sınırında yer almasıdır. Üzümlü, 30.54 numaralı il yolu üzerinden Irak sınırına açılan Üzümlü Sınır Kapısı'na sadece 2,2 kilometre uzaklıkta konumlanmıştır.
Nüfus Yapısı ve Günümüzdeki Durumu
Yıllar içerisinde nüfus dinamiklerinde belirgin dalgalanmalar yaşayan köyde, 1960 yılında 199 kişi yaşarken 1990 yılında bu sayı 538'e ulaşmıştır. 2000 yılında boşaltılmış olması nedeniyle nüfusu 0 olan köy, yeniden yerleşime açılmasının ardından hızla nüfuslanmıştır. 2021 yılı verilerine göre 1.412 kişilik yerleşik nüfusuyla bölgenin canlı yerleşim alanlarından biri olma özelliğini korumaktadır.