Ulus Şehir Çarşısı'nın Konumu ve Önemi
Ankara'nın Altındağ ilçesine bağlı Hacı Bayram bölgesinde yer alan Ulus Şehir Çarşısı, çevresindeki Anafartalar Çarşısı, Ulus İş Hanı ve 100. Yıl Çarşısı ile birlikte bölgenin en önemli ticari merkezlerinden birini oluşturmaktadır. Türk mimar Salih Bezci tarafından projelendirilen yapı, 1998 yılında inşa edilerek tamamlanmıştır.
Tarihçesi ve Arkeolojik Keşifler
Yapının temel kazı çalışmaları esnasında yan parseldeki alanda Roma döneminden kalma tarihi bir yola rastlanmış, bu gelişme üzerine bölge sit alanı ilan edilerek kamulaştırılmıştır. Sonraki dönemde yürütülen araştırmalar sonucunda bu alanda bir odeon bulunduğu, keşfedilen yolun ise Julianus Sütunu'na doğru devam ederek Augustus Tapınağı'nda son bulan kutsal bir güzergah olduğu saptanmıştır.
Yıkım Kararı ve Hukuki Süreç
2004 yerel seçimlerinden sonra dönemin Ankara Büyükşehir Belediyesi yönetimi tarafından geliştirilen "Ankara Tarihi Kent Merkezi Yenileme Alanı Koruma Planı" doğrultusunda, Sosyal Güvenlik Kurumu mülkiyetindeki araziler üzerine "Taşhan Kapalı Çarşısı" adıyla büyük bir ticari ve turistik kompleks inşa edilmesi kararlaştırılmıştır. Bu doğrultuda Ulus Şehir Çarşısı başta olmak üzere 100. Yıl Çarşısı, Anafartalar Çarşısı, Ulus İş Hanı, Modern Çarşı, Ulus Sebze Hali, PTT Genel Müdürlük Binası ve Gümrük Müsteşarlığı binalarının yıkılması gündeme gelmiştir. Yenileme Alanı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğünün 2007 yılında uygun bulduğu bu projeye Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği'ne bağlı meslek kuruluşları itiraz etmiş ve Ankara Büyükşehir Belediyesi'ne açılan dava sonucunda projenin iptaline ve yürütmenin durdurulmasına karar verilmiştir.
Mimari Tasarımı ve Yapısal Özellikleri
Günümüzde Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi olarak kullanılan Sümerbank Genel Müdürlük Binası'nın doğusunda, tarihi Zincirli Camii'nin ise batı yakasında yer alan yapı, kuzey-gney eksenli olarak inşa edilmiştir. Binanın Anafartalar Caddesi üzerindeki ana girişinin bulunduğu cephe kısmen açık bırakılarak yüksek kolonlarla vurgulanmış, bu sayede iç mekanın aydınlatılmasında doğal yöntemlerden yararlanılmıştır. Dış cephede genel olarak kullanılan alüminyum ağırlıklı yapı malzemeleri binayı modern bir görünüme kavuştururken tasarımda sıklıkla yer verilen prizmatik elemanlar, rasyonalizm ve uluslararası üsluptan etkilenildiğini gösterir. Yapının içindeki bütün birimler ticari işlevli olarak tasarlanmış olup dükkanların tamamı çizgisel bir hat boyunca sıralanır. Üst katlardaki dükkanlar dışarıdan görünmeyecek şekilde dizayn edilirken, doğu cephesinin zemin ve birinci katında yer alan bazı dükkanlar dışa dönük kurgulanmıştır. Ayrıca yapının altında bulunan iki bodrum katı ise kapalı otopark olarak kullanılmaktadır.