Ulupamir'in Tarihi ve Kuruluş Öyküsü
Ulupamir, Van ilinin Erciş ilçesine bağlı, tarihi ve kültürel açıdan büyük önem taşıyan bir mahalledir. Mahallenin kuruluşu, Afganistan'ın kuzeyindeki Pamir Yaylası'ndan göç eden Kırgız Türklerinin buraya yerleşmesiyle gerçekleşmiştir. 1979 yılında Sovyetler Birliği'nin ülkelerini işgal etmesi üzerine, Kırgız nüfusunun bir kısmı vatanlarını terk etmek zorunda kalmıştır. Hanları Hacı Rahmankul Kutlu önderliğinde toplanan Aksakallar meclisi, Kırgız halkının hayatta kalabilmesi için göç kararı almıştır.
Pakistan'dan Türkiye'ye Ulaşan Göç Yolu
Göç kararının ardından bir grup Kırgız komşu ülke Pakistan'a geçmiş, ancak buradaki sıcak iklime alışamamıştır. Sıcaklık nedeniyle 450 Kırgız Türkünün yaşamını yitirmesi üzerine, grubun önde gelenleri Türkiye'ye göç etmeyi teklif etmiştir. Pakistan'daki Türkiye Büyükelçiliği aracılığıyla iletilen yardım talebi, dönemin devlet başkanı Kenan Evren tarafından 1982 yılında kabul edilmiştir. Hanları Rahmankul Han önderliğindeki 1.150 Kırgız, Türk uçaklarıyla Adana'ya getirilmiş ve ardından Malatya ile Van'ın çeşitli bölgelerine yerleştirilmiştir. 1983 yılında ise Başbakan Turgut Özal tarafından Van'ın Erciş ilçesindeki Altındere Mahallesi'nde inşa edilen konutlara yerleştirilen topluluğun talebiyle köyün adı Ulupamir olarak değiştirilmiştir.
Geleneksel Kırgız Kültürü ve Ayran Festivali
Günümüzde yaklaşık 3.850 Kırgız Türkünün yaşadığı Ulupamir, geleneklerini ve el sanatlarını yaşatmak amacıyla kurulan "Pamir Kültür Eğitim Derneği" bünyesinde kültürel varlığını sürdürmektedir. Eski Türk kültürünün izlerini taşıyan mahalle halkı, misafirperverlikleri, renkli düğünleri ve halk dansları ile tanınmaktadır. Her yıl Haziran ayında köyün kimliğini ve kültürünü korumak amacıyla geleneksel Ayran Festivali düzenlenmektedir. Festival, geleneksel kıyafetler, el sanatları, süslemeler ve sembollerin sergilendiği Manas destanının okunmasıyla başlayıp, Kırgızların millî sporu olan atlı Kökbörü (Gökböğrü veya Buskaşı) oyunu ve yemek yarışmalarıyla devam etmektedir.
Zengin Mutfak Kültürü ve Coğrafi Konum
Ulupamir'in zengin mutfak kültürü de ziyaretçilerin ilgisini çeken unsurlardan biridir. Mahallenin geleneksel yemekleri arasında beş parmakla doldurulmuş mantı, Kırgız pilavı, ekmek, et, farklı et ve peynirli börek türleri ile çeşitli hamur işleri yer almaktadır. Coğrafi konum olarak Van il merkezine 132 kilometre, Erciş ilçe merkezine ise 32 kilometre mesafede bulunan Ulupamir, Doğu Anadolu Bölgesi'nde Kırgız kültürünü canlı tutan yegane yerleşim yeridir.