Ankara'nın Tarihi Ticaret Merkezi: Suluhan
Suluhan, Ankara'nın Altındağ ilçesine bağlı Ulus semtinde yer alan tarihi bir handır. II. Bayezid ve I. Selim devri yöneticilerinden Hasan Paşa tarafından 1508 - 1511 yılları arasında inşa ettirildiği düşünülen bu yapı, iki katlı ve iki avlulu kâgir bir şehir hanı niteliğindedir. Hacı Doğan Mahallesi Tekneciler Sokağı ile Suluhan Sokağı arasında yer alan yapı, halk arasında "Hasanpaşa Hanı" ve "Ankaravî Hanı" adlarıyla da anılmaktadır.
Suluhan'ın Tarihsel Gelişimi
Yapının üzerinde orijinal bir inşa kitabesi bulunmamakla birlikte, vakfiyesinin 1508 yılında düzenlenmiş olması ve buna 1511 yılında bir zeyl (ek) yapılması sebebiyle bu tarihler arasında yapıldığı kabul edilmektedir. Osmanlı döneminde özellikle kahve ve iplik ticaretinin yapıldığı handan, 1688 tarihli bir belgede ilk kez Suluhan ismiyle bahsedilmiştir. Bu dönemde yapıya su getirilmiş, birinci avluda yer alan şadırvan, mescit ve ikinci avludaki hamamın da bu tarihten sonra eklendiği düşünülmektedir. Handa 1920 yılında giriş kapısına eklenen saat kulesi ise zamanla yok olmuştur.
Yangınlar, Yıkım Tehlikesi ve Restorasyon
Suluhan, 1929 yılında meydana gelen büyük Balıkpazarı yangınında ciddi şekilde hasar görmüş ve 1940'lı yıllara gelindiğinde sadece dış duvarları ayakta kalabilmiştir. 1950'lere kadar harap bir durumda kalan mekan, bu dönemde sebze ve meyve satış yeri ile küçük bir hal olarak işletilmiştir. 1969 yılında tamamen yıkılıp yerine modern bir işhanı yapılması gündeme gelse de bu tasarıdan vazgeçilmiştir. Yapı, en nihayetinde 1984 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından moloz taş ve kesme taş kullanılarak aslına uygun bir restorasyon sürecinden geçirilmiş ve bugünkü görünümünü kazanmıştır.
Mimari Yapısı ve Özellikleri
Kuzey-güney doğrultusunda uzanan Suluhan, iki avlulu bir plana sahiptir. Dikdörtgen planlı ve taç kapı niteliğindeki kuzey girişinden geçilerek ulaşılan birinci avlu kare planlıdır ve iki katlı revaklarla çevrilidir. Bu bölümde alt katta otuz, üst katta ise otuz iki mekan yer almaktadır. Avlunun tam ortasında dört köşe ayak üzerine oturan bir mescit ve şadırvan bulunur. Güney kanadındaki koridordan geçilen ikinci avluda ise ahır mekanları yer alır. İki avlulu olması ve ahır bölümlerini barındırması yönüyle Suluhan, mimari açıdan Bursa Koza Hanı ve Edirne Rüstempaşa Kervansarayı ile benzer özellikler taşımaktadır.