Somuncu Baba ve Hulusi Efendi Müzesi'nin Tarihçesi
Malatya’nın Darende ilçesinin Zaviye Mahallesi'nin Hulusi Efendi Caddesi’nde yer alan Somuncu Baba ve Hulusi Efendi Müzesi, bölgenin en önemli tarihi ve kültürel miraslarından biridir. Es-Seyyid Osman Hulusi Efendi Vakfı tarafından 25 Haziran 2005 yılında ziyarete açılan bu özel müze, 1990 - 2000 yılları arasında yapılan restorasyon çalışmaları kapsamında Türbe ve Hazîre bölümlerinin aslına uygun biçimde restore edilmesiyle kurulmuştur. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2013 yılında en çok ziyaret edilen 4. özel müze unvanını almıştır.
Müze Koleksiyonu ve Sergilenen Eserler
Müzenin, 310 metrekare alana sahip iki salonu bulunmaktadır. Müzede, Darende dahil, Türkiye'nin ve dünyanın değişik yerlerinden bağış yoluyla kazandırılmış 400 sikke, 26 arkeolojik ve çoğu 18., 19 ve 20. yüzyıla ait olmak üzere 506 etnografik eser bulunmaktadır.
Öne Çıkan Değerli Eserler
Müzede; Tunç Çağı seramik örnekleri, bitki ve hayvan fosilleri, ametist taşı, Etiyopya’dan gelmiş kemik ve boynuzdan yapılan kaşıklar, su mataraları ve ahşaptan yapılan müzik aletleri, piton derisi, Çanakkale Savaşı’nda kullanılan top mermileri ile Fatih Sultan Mehmet Han’ın kılıcı ve Topkapı Hançeri’nin taklitleri sergilenmektedir. Bu parçalar müze ziyaretçilerinin en çok ilgi duyduğu eserlerdir.
Şeyh Hamid-i Veli (Somuncu Baba) Kabri
14. yüzyılda yaşamış olan Şeyh Hamid-i Veli’nin kabri müzenin içerisinde bulunmaktadır. Şeyh Hamid-i Veli, bilinen ismiyle Somuncu Baba'dır. 1331 yılında Kayseri’nin Akçakaya köyünde dünyaya gelen Somuncu Baba, Yıldırım Beyazıt Han döneminde Osmanlı Devleti'nde yaşamıştır. Muhammed'in soyundan geldiğine inanılan ve Türk tasavvuf tarihinde Safevî-Erdebîlî geleneğini Anadolu’ya taşıyan mutasavvıf unvanına sahip olan Şeyh Hamid-i Veli, mutasavvıf ve Divan şairi olarak anılmaktadır. Somuncu Baba, 1412 yılında Darende’de vefat etmiştir.