Sebasteion Tapınağı, Aydın ilinin Karacasu ilçesine bağlı Geyre Köyü yakınında yer alan Karya bölgesi yerleşimi Afrodisyas antik kenti içindedir. Afrodisyas'ın kuzey-güney doğrultusunda uzanan ana caddesinin doğu kenarında ve Aphrodite Tapınağı'nın ön avlusunun güneybatısında konumlanan bu tapınak, Roma İmparatorlarına (Sebastoi) adanmış bir kutsal alandır. Izgara kent planının dışında kalan eski bir bölgede inşa edilmiş olan tapınak, Roma İmparatorlarının tanrı olarak kabul edildiği dönemde imparatorların gücüne saygı göstermek ve kent ile Roma İmparatorluğu arasındaki kuvvetli bağı vurgulamak amacıyla yapılmıştır. İmparatorların Tapınağı anlamına gelen Sebasteion sözcüğü de bu güçlü ilişkiyi doğrulamaktadır.
Sebasteion Tapınağı'nın Tarihçesi
Tapınağın yapımına Roma'nın ikinci imparatoru Tiberius döneminde (MS 14-37) başlanmış ve Nero döneminde MS 60 yılı civarında tamamlanmıştır. Aphrodite'ye, Roma'nın tanrı imparatorlarına (Theoi Sebastoi) ve Afrodisias halkına adanan bu tapınak, yerel iki önemli ailenin önderliğinde inşa edilmiştir. Tapınağın mimarisi Hellenistik ve Roma geleneklerini bir araya getirmektedir. Yapının yapımında kullanılan tüm kabartmaların, Afrodisias'taki farklı heykeltıraşlık atölyeleri ya da ustaları ile yapımda görev alan mermer ustaları tarafından eş zamanlı olarak üretilip yerine yerleştirildiği bilinmektedir.
Mimari Yapısı ve Bölümleri
Sebasteion Tapınağı dört ana bölümden oluşmaktadır: Doğu uçta yüksek merdivenlerle ulaşılan ana tapınak yapısı, batı uçta yer alan anıtsal kapı (propylon) ve ortadaki avlunun her iki yanında uzanan uzun revaklar. Kentin ana caddesi üzerindeki Propylon, oldukça yüksek ve sütunlarla süslenmiş bir yapıdır. Alt katta İon, üst katta Korinth sütunların yer aldığı kapının üzerinde barok bir alınlık bulunmaktadır. Toplam 16 sütun ile dört sayvan (aedikula) oluşturan bu yapıda bir dizi heykel kaidesi yer alır. Bu girişin ardındaki merdivenlerle mermer döşeli bir avluya girilmektedir.
Avlu, Çok Katlı Yapılar ve Kabartmalar
Yaklaşık 14 m x 90 m boyutlarındaki avlunun doğu ucunda Roma korinth tarzı bir tapınak yer alırken, kuzey ve güney kenarlarda ise yükseklikleri 14 metreye ulaşan 3 katlı yapılar konumlanmaktadır. Bu yapıların ikinci ve üçüncü katlarında insan boyutunda yapılmış 200 adet kabartma bulunur. Giriş katında Dor, ikinci katta İon ve üçüncü katta Korinth üslubunda yarım sütunların kullanıldığı bu binaların toplam sütun sayısı 300'ün üzerindedir. Giriş katındaki odalar, yapının üretim merkezi ve pazar yeri olarak kullanıldığı Geç Antik Çağ'da eklenmiştir.
Kuzey ve güney cephedeki yapıların ikinci ve üçüncü katlarında yer alan Sebasteion Kabartmalarının asıl işlevi; Antik Yunan'ın mitolojik kahramanlarıyla Roma İmparatorları arasında bağlantı kurmak ve İmparator Claudius tarafından imparatorluğa katılan 50 adet yerel halkı betimleyerek Roma İmparatorlarının gücünü görselleştirmektir. Tapınakta yer alan 200 kabartmanın kazılar sonucunda gün ışığına çıkarılan 80 adeti, 31 Mayıs 2008 tarihinden itibaren Mimar Cengiz Bektaş tarafından tasarlanan Afrodisias Müzesi Sevgi Gönül Salonu bünyesinde sergilenmektedir.