Sart Çayı (Pactola) ve Coğrafi Konumu
Ege Bölgesi'nde yer alan ve tarihte Pactola adıyla bilinen Sart Çayı, Bozdağ'dan doğan ve Ege Denizi'ne dökülen bir çaydır. Günümüzde Manisa ili sınırları içerisinde bulunan çay, Lidya Krallığı'nın başkenti olan Sardes harabelerinin yakınından geçerek Gediz Nehri'ne dökülür. Yaklaşık 25 kilometre uzunluğa sahip olan bu çayın ağız rakımı ise 75 metredir.
Kral Midas Efsanesi
Sart Çayı, antik mitolojide çok ünlü bir efsaneye ev sahipliği yapmaktadır. Efsaneye göre, Frig Krallarından Midas bu çayın sularında yıkanmış ve bu sayede dokunduğu her şeyi altına çevirme yeteneğini kaybetmiştir. Bu efsane, çayın antik dönemden beri altın madeniyle olan ilişkisini sembolize etmektedir.
Sardes Antik Kenti ve Altın Madeni
Tarihi Sardes kentinin tam bu noktada kurulmasının en önemli sebebi, Sard Deresi'nin Bozdağlar'dan parçalayıp taşıdığı altın madeni içermesidir. Akarsuyun taşıdığı bu altın madeni sayesinde bölgede kurulan Lidya Krallığı'nda son derece hızlı, ani ve yöresel bir zenginleşme gözlenmiştir. Tarihteki meşhur Kral Krezüs (Karun) hazineleri de Lidya krallığının bu parlak devrine aittir.
Herodotos'un Tarihi Notları
Tarihçi Herodotos da Lidya Krallığı'nın sahip olduğu bu büyük zenginliğin kökenine dair önemli bilgiler sunmuştur. Herodotos'un aktardığı iddiaya göre, Lidya'nın zenginliğinin ana kaynağı, akarsuyun taşıdığı çökellerin içerisinde bulunan doğal altın parçacıklarıdır.