Sarıoğlan'ın Tarihsel Gelişimi
Sarıoğlan ilçesinin kuruluşu hakkında kesin bir bilgi bulunmamakla birlikte, son derece eski bir yerleşim merkezi olduğu bilinmektedir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde Pınarbaşı ilçesine bağlı küçük bir yerleşim yeri olan Sarıoğlan, Bünyan'ın ilçe statüsü kazanmasının ardından Bünyan ilçesine bağlanmıştır. İlçeye bağlı Palas ve Karaözü kasabaları ise çok daha eski dönemlere dayanan yerleşim merkezleridir. Öyle ki, Palas kasabasında bulunan Ulu Camii 1200 yılında inşa edilmiştir.
Cumhuriyet dönemi yıllarında Sarıoğlan ilçesine 200 Balkan göçmeni aile yerleştirilmiş ve bu nüfus zamanla yöre halkı ile tamamen kaynaşmıştır. Daha önceleri Bünyan ilçesine bağlı bir nahiye olan yerleşim, 13 Kasım 1953'te belde belediyesine dönüşmüştür. Ardından 1 Nisan 1960 tarihinde TBMM'nin İdari Sistemler Değişikliği hakkındaki yasasıyla idari açıdan ilçe statüsünü kazanmıştır. İlçe, 2012 yılında yürürlüğe giren Büyükşehir Yasası ile Kayseri Büyükşehir Belediyesi sınırlarına dahil edilmiştir.
Coğrafya, İklim ve Ulaşım Ağları
Coğrafi Özellikler ve Dağlar
Sarıoğlan, deniz seviyesinden ortalama 1.155 metre yükseklikte konumlanmış olup 642 km² yüzölçümüne sahiptir. Kuzeybatıdan Felahiye ve Özvatan, doğuda Akkışla ve Gemerek, güneyinde Bünyan, batıda ise Kocasinan ilçeleri ile çevrilidir. İlçe toprakları geniş düzlükler ile bunları kuşatan çıplak, engebeli sırt ve yamaçlardan oluşur. Yöredeki dağlar sıra tepeleri andırmakta olup Beştepeler, Üçtepeler, Hamburnu Tepesi, Kepirçe Dağı ve Altıparmak Tepeleri dikkat çeker. En yüksek dağ 1.500 metre yüksekliğindeki Keçikalesi Dağı'dır. Palas ile merkez arasındaki Demirhan Dağı, batıdaki Kuşaklı, Palas, Üzerlik ve Ömerhacılı arasındaki Kocadağı, kuzeydoğudaki Kepirçe Dağı, Gaziler ile Özvatan arasındaki Sultansekisi Dağı ve Gaziler ile Çayıralan arasındaki Akdağ ile Keçikalesi dağları bölgenin başlıca yükseltileridir.
Ulaşım ve Sel Baskını Sonrası Taşınma
İlçenin ulaşım altyapısı oldukça köklüdür; 1929 yılında Haydarpaşa - Kars demiryolunun ilçeden geçmesiyle doğu ve batı yönlü ulaşım büyük kolaylık kazanmış ve kurulan istasyon halkın büyük bir ihtiyacına cevap vermiştir. Sivas - Kayseri karayolu da ilçenin yakınından geçmektedir ve Sarıoğlan'ın Kayseri il merkezine uzaklığı karayoluyla 61 kilometredir. Sarıoğlan ilçe merkezi, 1948 yılında Kesdoğan Çayı'nın taşmasıyla büyük bir sel felaketine uğramış, bu sebeple sakinler kuzeydoğudaki eski yerleşim yerini terk ederek bugünkü modern konumuna taşınmıştır.
Akarsular ve Palas Tuzla Gölü
Kızılırmak ve Tarihi Geçitler
Türkiye'nin en büyük nehri olan Kızılırmak, Karaözü kasabasından itibaren Sarıoğlan ilçe sınırlarına girmekte; Kale, Burunören ve Üzerlik köyleri arasından geçerek ilçe sınırlarını terk etmektedir. Kızılırmak üzerinde ulaşımı sağlayan iki ana geçit bulunmaktadır. Bunlardan birincisi, Şahruk Bey tarafından yaptırılan sekiz gözlü tarihi taş köprüdür ve her türlü ulaşıma elverişlidir. İkincisi ise Küpeli kasabası ile Üzerlik köyleri arasında demir direkler üzerine oturtulan ve ulaşıma açık olan köprüdür.
Kesdoğan Çayı ve Palas Tuzla Gölü
İlçenin bir diğer önemli akarsuyu, Hinzir Dağları'ndan çıkararak Burunören mahallesi sınırlarında Kızılırmak'a dökülen Kesdoğan Çayı'dır. İlçe topraklarını ikiye bölen ve uzunluğu 45 kilometreyi bulan çay üzerinde dört köprü bulunmaktadır. Çay üzerine bentler inşa edilerek tarım arazilerinin sulanması sağlanmakta, ilkbahar ve sonbahar aylarında ise taşmalar yaşanabilmektedir. Palas kasabasında bulunan Tuzla Gölü ise 29,6 km² yüzölçümüne sahiptir. Gölün üçte ikisi tuzla kaplı, kalan kısımları ise bataklık ve çamurdur. Göl önceleri tuz üretimi amacıyla işletilmiş ancak içerisinde sağlığa zararlı alçı mayası tespit edildiğinden dolayı kapatılmıştır.
İklim, Doğal Hayat ve Sosyal Yaşam
Sarıoğlan'da tipik İç Anadolu kara iklimi hüküm sürer; yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve yağışlı geçer. Yıllık ortalama yağış miktarı 350-400 mm civarında olup, yağışların önemli kısmı ilkbahar ve kış dönemlerinde düşer. Bitki örtüsü genel olarak Kızılırmak boyunca yer alan küçük boylu bitki türlerinden oluşmaktadır. İlçe Kaymakamlığı öncülüğünde Alamettin, Gaziler kasabalarında ve Ömerhacılı mahallesinde geniş çaplı ağaçlandırma çalışmaları yürütülmüş, ayrıca 40 dekarlık bir alan üzerinde 75. Yıl Cumhuriyet Hatıra Ormanı oluşturulmuştur. İlçedeki göçmen nüfus ise kültürel bağlarını korumak amacıyla kendi aralarında bir dernek kurmuş olup, düzenli aralıklarla bir araya gelerek Sarıoğlan'a dair anılarını canlı tutmaktadırlar.