Sarıkaya, İç Anadolu Bölgesi'nde yer alan Yozgat ilinin tarihi ve coğrafi açıdan son derece zengin bir ilçesidir. İl merkezine 79 km uzaklıkta bulunan ilçenin yüzölçümü 1.018 km² olup, deniz seviyesinden ortalama yüksekliği ise 1.115 metredir. Tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olan bu yerleşim yeri, coğrafi yapısı ve tarihi değerleriyle Yozgat'ın en dikkat çeken bölgeleri arasında yer almaktadır.
Sarıkaya'nın Tarihsel Kökenleri ve Antik Dönem
Sarıkaya, Anadolu'da ilk siyasi birliği kurmuş olan Hitit İmparatorluğu'nun kuruluş alanı içerisinde bulunmaktadır. Bu devrin vesikası niteliğindeki höyüklere Sarıkaya'nın köylerinde çokça rastlanmaktadır. Hitit egemenliğinin ardından sırasıyla Asurilerin ve Büyük İskender'in işgaline uğrayan bölge, tahminlere göre milattan önce 1. yüzyılda Romalılar tarafından ele geçirilmiştir.
Roma Devri ve Eşsiz Kaplıca Kalıntıları
Roma devrinde 7000 haneli Opel adında büyük bir şehir olan Sarıkaya, tarihi kalıntıları ve yazılı vesikalarıyla öne çıkmaktadır. Kaplıcalarıyla ünlü ilçede bulunan Roma devrine ait kaplıca kalıntısının, Roma krallarından birinin kızı için yapıldığı söylenmektedir. Sarıkaya'da Romalılardan kalma büyük taşlarla örülü duvar kalıntılarına, antik şehri çevreleyen surların temellerine, sütunlara ve sütun başlıklarına yapılan kazılarda sıklıkla rastlanmaktadır.
Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi
Bölgenin 1071 Malazgirt Zaferi'nden sonraki yıllarda Selçuklu hâkimiyeti altına girdiği ve Yıldırım Bayezid zamanında Osmanlıların hâkimiyetine geçtiği sanılmaktadır. Günümüzde, ilçe sınırları içerisinde Selçuklu ve Osmanlı devirlerinden kalma az sayıda yerleşik Türkmen köylerine rastlanmakla birlikte, 1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) nedeniyle Doğu Anadolu Bölgesi'nden göç eden halkın yerleştiği köyler de bulunmaktadır. Cumhuriyet döneminde ise 1924-1936 yıllarında Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya SFC'den gelen, 1951 yılından itibaren de Bulgaristan'dan zaman zaman göç eden Türk vatandaşları yerleştirilmiştir. 1935 yılına kadar Akdağmadeni ilçesinin bir köyü olan yerleşim, dönemin valisi Bekir Sami Baran tarafından bucak merkezi haline getirilmiş ve şimdiki ilçe merkezine taşınarak 1957 yılında aynı adla ilçe olmuştur.