Gümüşhane ilinin Merkez ilçesine bağlı bir yerleşim olan Şaphane Köyü, Karadeniz Bölgesi sınırları içerisinde, deniz seviyesinden yaklaşık 2300 metre yükseklikte yer almaktadır. İl merkezine 48 kilometre mesafede konumlanan bu tarihi dağ yerleşimi, günümüzde sakin nüfusu ve yüksek rakımlı coğrafyasıyla bilinmektedir.
Tarihsel Geçmişi ve Osmanlı Dönemi Kayıtları
Şaphane Köyü'nün geçmişi yazılı belgelerde oldukça eskiye uzanmaktadır. Yerleşim, 1530 yılı Osmanlı tahrir kayıtlarında "Şephane" adıyla Trabzon sancağının Torul kazasına bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. Köy, 16. yüzyıl sonu ve 17. yüzyıl ortalarında Koğans (Kovans) nahiyesinin idari sınırları içerisinde yer almıştır. 1591 yılı Osmanlı tahrir defterlerinde "Şebhane" adıyla yer alan köyde, o dönem 28 Hristiyan neferin yaşadığı belgelenmiştir.
Nüfus Gelişimi ve İdari Dönüşüm
Yüzyıllar boyunca köyün nüfus yapısında büyük değişimler yaşanmıştır. 1642 yılı avarız defteri kayıtlarına göre Şaphane'de 2 Hristiyan ve 2 Müslüman olmak üzere toplam 4 nefer kayıtlıdır. Çok sonraları, 1876 yılında gerçekleştirilen ve yalnızca erkek nüfusu kapsayan sayımda köyün Yağmurdere nahiyesine bağlı olduğu, 35 hanede 55 erkek nüfusun barındığı bilgisi yer almaktadır. Cumhuriyet'in ilanı ile Gümüşhane ili merkez kazası Yağmurdere nahiyesine bağlanan köy, Yağmurdere'nin nahiye/bucak statüsünü yitirmesinin ardından doğrudan Gümüşhane Merkez ilçesine bağlı bir köy statüsüne kavuşmuştur.
Demografik Yapı ve Günümüzdeki Durumu
Köyün nüfusu son kırk yılda düzenli bir düşüş eğilimi sergilemiştir. 1985 yılında 249 olan köy nüfusu, 1990'da 166'ya, 2000'de 91'e gerilemiş ve nihayet 2021 yılı resmi verilerine göre 26 kişiye kadar düşmüştür. Gümüşhane'nin zengin idari ve sosyal tarihinin canlı bir örneği olan Şaphane Köyü, yüksek dağ coğrafyasını ve Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan tarihi mirasını korumaktadır.