Samsun, Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi'ndeki Orta Karadeniz Bölümü'nde, coğrafyanın en kuzeyinde merkezî bir noktada yer alan ve deniz seviyesinden yüksekliği 4 metre olan köklü bir şehirdir. Eğitim, sağlık, sanayi, ticaret, ulaşım ve ekonomi açılarından bölgenin en gelişmiş kenti konumunda bulunan Samsun, kalkınmada birinci derecede öncelikli yöreler arasında yer almaktadır. Geniş hinterlandına sahip bir liman şehri ve lojistik merkez olmasının yanında, karayollarıyla Karadeniz'i İç ve Doğu Anadolu bölgelerine bağlayan stratejik bir ulaşım düğümüdür.
Samsun'un Tarihi ve İsim Kökeni
Şehrin yerleşim geçmişi MÖ 60.000 yılına kadar uzanmaktadır. Tarih boyunca burada bilinen en eski halk MÖ 12. yüzyıla kadar varlığını sürdüren Kaşkalardır. Ardından sırasıyla Hitit, Pers, Makedonya, Pontus, Roma ve Bizans egemenlikleri gören şehir, daha sonra Ceneviz kolonisi hâline gelmiştir. Dânişmendliler Beyliği döneminde kuşatılan ancak alınamayan eski kentin yanına Türkler tarafından "Müslüman Samsun" adıyla yeni bir şehir kurulmuştur. I. Mehmed döneminde bu iki şehir birleştirilerek Osmanlı topraklarına katılmış ve cumhuriyetin ilanına kadar Osmanlı hâkimiyetinde kalmıştır.
Kentin antik dönemlerdeki adı da zengin bir dönüşüm geçirmiştir. Hititler döneminde Eneti adını taşıdığı düşünülen bölge, Grek kolonizasyonu sırasında Peiraieus adını almıştır. Daha sonraları Luvice "Ana tanrıçanın şehri" anlamına gelen Amissa veya Amissavana adından türetilerek Amisos (Amisou) şeklini almıştır. Türklerin bölgeye yerleşmesiyle birlikte şehir İsamisos, Samisun ve nihayetinde bugün kullanılan Samsun adıyla anılmaya başlanmıştır.
Milli Mücadele'nin Başlangıç Durağı
Samsun, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunda son derece özel ve sembolik bir yere sahiptir. 19 Mayıs 1919'da Mustafa Kemal'in şehre ayak basmasıyla başlayan süreç, milli bağımsızlık mücadelesinin en önemli başlangıç durağı olmuştur. Bu tarihi olay dolayısıyla şehir, her yıl 19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı'na ev sahipliği yapmaktadır. Resmî sloganı "Güneşin Doğduğu Şehir" olan Samsun, aynı zamanda "Atatürk'ün Şehri", "Kurtuluş Şehri", "Karadeniz'in Başkenti" ve "İstiklâl Şehri" gibi anlamlı takma adlarla da anılmakta ve 1999 yılında valilik tarafından kabul edilen resmî bir marşa (Samsun 19 Mayıs Marşı) sahiptir.
Kültürel Yapı ve Ulaşım Olanakları
Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında tarım ve hayvancılığa dayalı olan şehir ekonomisi, günümüzde ağırlıklı olarak ticaret ve sanayi faaliyetlerine kaymıştır. Cumhuriyetin ilk nüfus sayımı olan 1927 yılından bu yana aldığı yoğun göçler neticesinde şehir nüfusu %394 oranında artmıştır. Bu durum Samsun'da dil, halk oyunları ve yemek kültürü gibi alanlarda oldukça zengin ve karmaşık bir folklorik yapının oluşmasını sağlamıştır. Siyasi olarak muhafazakâr bir eğilim gösteren şehir, gelişmiş ulaşım altyapısıyla da dikkat çekmektedir. Dört farklı devlet yoluyla Türkiye ve Avrupa'ya bağlanan kente; denizyolu, havayolu ve Samsun-Kalın demiryolu hattı üzerinden yedi farklı ilden demiryoluyla kolayca ulaşılabilmektedir.