Türkiye'nin İlk Özel Müzesi
İstanbul'un Sarıyer ilçesine bağlı Büyükdere semtinde yer alan Sadberk Hanım Müzesi, Vehbi Koç Vakfı bünyesinde kurulmuş Türkiye'nin ilk özel müzesidir. Koleksiyoner Sadberk Koç'un kişisel koleksiyonunu korumak ve sergilemek amacıyla 1974 yılında kurulan müze, 14 Ekim 1980 tarihinde ziyarete açılmıştır. Sadberk Hanım'ın vefatından yedi yıl sonra ailesi tarafından kurulan bu müze, özel kişilerin de müze kurabilmesine olanak tanıyan yasal düzenlemelerin ve özel müze yönetmeliğinin hazırlanmasına öncülük etmiştir.
Tarihi Yalılarda Yaşayan Tarih ve Mimari
Müze koleksiyonu, 19. yüzyıldan kalma ahşap bir yapı olan Azeryan Yalısı ile Sevgi Gönül Binası adlı ek hizmet binasında sergilenmektedir. Yerel Avrupa mimarisinden esinlenerek inşa edilen üç katlı ahşap Azeryan Yalısı, başlangıçta varlıklı bir Sivas Ermenisi Katolik aile olan Azaryan ailesine aitti. 1950 yılında Koç ailesi tarafından satın alınan ve 1978 yılına kadar yazlık olarak kullanılan yalı, mimar Sedat Hakkı Eldem'in restorasyon projesiyle müzeye dönüştürülmüştür. Yanındaki diğer ahşap bina ise mimar İbrahim Yalçın'ın projesine göre restore edilerek 1988'de "Sevgi Gönül Binası" adıyla müze alanına katılmıştır. Bu başarılı restorasyon çalışması, müzeye 1988 yılında Europa Nostra "Koruma" ödülünü kazandırmıştır.
Zengin Arkeolojik ve Etnografik Eserler
Müzenin koleksiyonu hibeler ve satın almalar yoluyla zaman içinde genişleyerek yirmi bin esere ulaşmıştır. 1983 yılında ünlü koleksiyoner Hüseyin Kocabaş'ın sikke ve arkeolojik eserler koleksiyonunun satın alınmasıyla müze, zengin bir arkeoloji müzesi kimliği kazanmıştır. Sevgi Gönül Binası'nda sergilenen bu arkeolojik eserler, MÖ 6. binyıldan Bizans dönemi sonlarına kadar Anadolu uygarlıklarına ait takı, heykel, tablet, cam, stel ve sikkeleri barındırır. Osmanlı ağırlıklı İslam eserleri, geleneksel Osmanlı kadın kıyafetleri, dokumaları ve işlemeleri ise Azeryan Yalısı'nda sergilenmektedir. Müze ayrıca 15. ve 17. yüzyıllara ait ünlü İznik çinileri ve seramikleri ile Osmanlı dönemine ait pabuç, çanta, şapka ve yelpaze gibi tamamlayıcı eşyalar açısından oldukça zengindir. 2017 yılında Murat Megalli koleksiyonuna ait 18. yüzyıl ile 20. yüzyıl başına tarihlenen 69 adet Anadolu kilim ve dokuma örneği de koleksiyona dahil edilmiştir. Ayrıca ihtisas kütüphanesi bünyesinde 8.700 adet basılı ve 640 adet yazma eser bulundurmaktadır.
Modern Müzecilik Anlayışı ve Bakanlık Özel Ödülü
Sadberk Hanım Müzesi, bünyesinde barındırdığı modern restorasyon ve konservasyon atölyesiyle gerçekleştirdiği çağdaş müzecilik uygulamaları sayesinde öne çıkmaktadır. Sahip olduğu çok geniş sahadaki zengin koleksiyonları ve bu modern müzecilik uygulamaları dolayısıyla müze, 2023 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı Özel Ödülü'ne layık görülmüştür.