Pazarcık Coğrafyası ve Doğal Yapısı
Pazarcık, Akdeniz Bölgesi sınırlarında yer alan ve Kahramanmaraş il merkezine 47 kilometre uzaklıkta bulunan tarihi bir ilçedir. İlçenin kuzeyinde Çağlayancerit, güneyinde Gaziantep'in Yavuzeli, Şehitkamil ve Nurdağı ilçeleri yer alırken; batısında Türkoğlu ve Dulkadiroğlu, doğusunda ise Adıyaman'ın Gölbaşı ve Besni ilçeleri ile Gaziantep'in Araban ilçesi komşudur. Deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 745 metre olan ilçe, düz ve yer yer engebeli bir arazi yapısına sahiptir. Bölgenin en yüksek noktalarını ise kuzeydeki 1.704 metrelik Kandil Tepesi ile doğudaki 1.230 metrelik Ganidağı oluşturmaktadır.
İklim ve Hayati Su Kaynakları
Pazarcık'ta Akdeniz iklimi ile kara ikliminin geçiş özellikleri görülmektedir. Doğal bitki örtüsü makilerden oluşmakla birlikte; ormanlık alanlar meşe, yabani Antep fıstığı ve çam gibi ağaçlardan meydana gelir. İlçenin en önemli su kaynağı olan Kartalkaya Barajı, hem Gaziantep ilinin içme suyunu karşılamakta hem de Narlı Ovası'ndaki tarımsal arazilerin sulanmasında etkin bir şekilde kullanılmaktadır. Bu sulama imkanları, temel geçim kaynakları tarım ve hayvancılık olan ilçenin tarımsal üretimi için kritik bir öneme sahiptir.
Paleolitik Çağ'dan Günümüze Tarihçe
İlçenin çok eski bir yerleşim yeri olduğu tarihi verilerle sabittir. 1958-1969 yılları arasında Prof. Dr. Kılıç Kökten tarafından yürütülen arkeolojik çalışmalarda, Sarıl ve Ganidağı yamaçlarında Paleolitik Çağ'ın ilk devrelerine ait olduğu sanılan buluntulara rastlanmıştır. Bunun yanı sıra, eski ilçe merkezinin 1 kilometre kuzeydoğusunda yer alan Kırk Mağaralar yöresinin MÖ 3500-3000 yılları arasında önemli bir yerleşim merkezi olduğu kabul edilmektedir. Tarihsel süreçte idari sınırları değişen Pazarcık, 1933 yılında Gaziantep'e bağlanmış, 1941 yılında ise yeniden Kahramanmaraş'a dahil edilmiştir.
Modern Dönem ve Yaşanan Değişimler
Bugünkü Pazarcık'ın (aşağı Pazarcık) yerleşik olduğu alan, Osmanlı döneminde demiryolunun buradan geçmesi ve hükümet konağının taşınmasıyla yerleşime açılmış ve şehir bu bölgeye taşınmıştır. İlçe ekonomisinde 1980'li yıllardan sonra özellikle yurt dışına giden iş gücünden dolayı önemli değişimler meydana gelmiştir. Yakın dönemde büyük bir afet yaşayan ilçe, 6 Şubat 2023 tarihinde merkez üssü Pazarcık'a çok yakın bir yerde meydana gelen 7,8 büyüklüğündeki depremde ağır hasar görmüştür.