Kahramanmaraş ilinin Afşin ilçesine bağlı olan Berçenek, tarihi geçmişi ve göç kültürüyle öne çıkan köklü bir yerleşim yeridir. Mahallenin kurucuları Ağuçan Aşiretine mensup olup, Tunceli'nin Hozat ilçesindeki Karabakır (Bargini/Barginek) köyünden göç etmişlerdir. Adıyaman'daki Börkenek köyü ile de akrabalık bağları bulunan yerleşim sakinleri, benzer bir kökenden gelmektedir. Bu topluluk, 1790-1800'ler civarında Hozat'tan Elazığ'a, ardından sırasıyla Malatya'ya, Hatay'a ve son olarak Kahramanmaraş Nurhak civarına göç ederek tarihi yolculuklarını gerçekleştirmişlerdir.
Tarihsel Göç ve İnançsal Süreç
Nurhak bölgesine ulaştıklarında Alevi olmaları nedeniyle Elbistan Kadıları tarafından hoş karşılanmayan topluluğa, ünlü halk ozanı Aşık Mahzuni Şerif'in büyük dedesi Seyyid Mehmet ve beraberindeki Ağuçanlılara Akçadağ Hasanali Yaylası tahsis edilmiştir. İlerleyen süreçte çıkan af kararıyla birlikte Elbistan'a gelerek Hasankendi (Hasanköy) köyüne yerleşmişlerdir. Seyyid Mehmet'in vefat etmesi üzerine aile iki ayrı kola bölünmüştür. Hasankendi bölgesinde kalan kol zamanla Sünnileşirken, Afşin'e göç edip Berçenek köyünü kuran diğer kol ise geleneksel inanç yapısını ve kimliğini korumuştur.
İsim Kökeni ve Coğrafi Yerleşimi
Köyün ilk kurulduğu dönemlerdeki ismi, göç edilen eski yurtları Bargini köyünün anısını yaşatmak üzere Barkinek olarak belirlenmiştir. Zaman içerisinde Berçin ve Berçinek şeklini alan isim, günümüze Berçenek olarak ulaşmıştır. 19. yüzyıldan itibaren kalıcı yerleşimin başladığı bölgede, geçimlerini temel olarak hayvancılıkla sağlayan köy halkı, yaz aylarında Afşin ilçesine bağlı Koçovası yaylalarına göç etmekteydi. Bu göç yollarında hayvanlarını otlatmak için oldukça elverişli olan Berçenek yöresi, yağmur sularının araziyi doldurmasıyla oluşan verimli toprakları sayesinde kalıcı bir yerleşim alanı haline gelmiştir.
İdari Yapı ve Günümüzdeki Durumu
Kültürel dokusunu koruyan bu yerleşim yeri, 1961 yılında yapılan adlandırma çalışmaları kapsamında Tarlacık olarak isimlendirilmiş olsa da, 2006 yılında gerçekleştirilen yasal düzenlemelerle tarihi adı olan Berçenek ismini yeniden almıştır. Uzun yıllar köy statüsünde yönetilen Berçenek, 2012 yılında yürürlüğe giren yasa değişikliğinin ardından idari olarak mahalle statüsüne dönüştürülmüştür. Günümüzde Kahramanmaraş'ın Afşin ilçesine bağlı, tarihi ve kültürel derinliğiyle öne çıkan bir mahalle olarak varlığını sürdürmektedir.