Patara (Grekçe: Πάταρα), Antik Kapadokya ya da Küçük Ermenistan sınırlarında yer alan, sonraki Roma ve Bizans dönemlerinde ise Pontus bölgesine dahil edilen son derece stratejik bir antik kenttir. Coğrafi ve tarihsel olarak tamamen farklı olan bu antik istasyon, Akdeniz kıyısında (Antalya/Kaş) bulunan meşhur Likya birliği başkenti Patara antik kentiyle sadece bir isim benzerliği taşımaktadır.
Stratejik Önemi ve Askeri Konumu
Kent, Karadeniz kıyısındaki Trapezus'tan (bugünkü Trabzon) imparatorluğun en kritik sınır lejyon üslerinden biri kabul edilen Satala'ya (Gümüşhane, Kelkit) ve oradan da Doğu Anadolu üzerinden Van Gölü'ne uzanan ana askeri ve ticari yol ağının üzerinde yer alıyordu. Dağlık Karadeniz geçitlerini aşan kervanların ve Roma lejyonlarının güvenliğini sağlamak amacıyla kurulmuş tahkimatlı bir istasyon ve menzil noktası görevi üstlenmiştir.
Haritalardaki Yeri ve Coğrafi Konumu
Ünlü Roma yol haritası Tabula Peutingeriana'da (Peutinger Haritası) açıkça listelenen bu yerleşim, günümüzde Türkiye'nin Doğu Karadeniz ile Doğu Anadolu geçiş kuşağında konumlanmıştır. Tarihi kent kalıntıları, Gümüşhane ilinin Merkez ilçesine bağlı Yağlıdere köyünün Karayayla mevkisi civarında lokalize edilmiştir.
Bilimsel Kaynaklar ve Literatürdeki Yeri
Patara (Kapadokya), modern arkeolojik ve coğrafi çalışmalarda önemli bir yere sahiptir. Yerleşim, Richard Talbert editörlüğünde hazırlanan Barrington Atlas of the Greek and Roman World isimli eserde ve Lund Üniversitesi'nin Digital Atlas of the Roman Empire veritabanında yer bulmuştur. Ayrıca William Smith'in 1854-1857 yılları arasında hazırladığı klasik Yunan ve Roma Coğrafya Sözlüğü (Dictionary of Greek and Roman Geography) içinde de bu antik kente değinilmektedir.