Özbayat Köyü'nün Tarihçesi ve İsim Kökeni
Isparta'nın Yalvaç ilçesine bağlı bir köy olan Özbayat'ın geçmişi, tarihi kayıtlara göre oldukça köklüdür. Yerleşim yerinin adı, 1912 yılındaki tarihi belgelerde K. Gemen olarak geçmektedir. 1946 yılına gelindiğinde ise köyün ismi resmi kayıtlarda Gemenbayat adıyla anılmaya başlanmıştır. Köyün tarihi süreç içerisindeki bu isim değişiklikleri, yerleşimin geçmişine ışık tutan önemli ayrıntılar arasındadır.
İdari Yapı ve Belediye Tarihi
Özbayat, 31 Aralık 1991 tarihinde belediye statüsü kazanarak bir beldeye (kasabaya) dönüştürülmüştür. Bu tarihten sonra beldede belediye teşkilatı kurulmuş ve sırasıyla Bekir Suna (1992 - RP), Ahmet Dolmacı (1994 - DYP), Selver Suna (1999 - FP), Nuri Yayan (2004 - DYP) ve Adil Ekinci (2009 - AKP) gibi isimler belediye başkanı olarak görev yapmıştır. Ancak, nüfusun 2000 kişinin altına düşmesi sebebiyle kasabanın belediye statüsü 2013 yılında sona ermiş ve yerleşim tekrar köy statüsüne dönmüştür. Günümüzde köy, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilmektedir.
Coğrafi Konumu ve Ulaşım
Akdeniz Bölgesi sınırları içerisinde yer alan Özbayat, deniz seviyesinden 1276 metre yükseklikte (rakımda) konumlanmıştır. Coğrafi açıdan oldukça stratejik bir noktada yer alan köy, bağlı olduğu Yalvaç ilçe merkezine sadece 6 km uzaklıktadır. Isparta il merkezine olan uzaklığı ise 110 km'dir. Ulaşım kolaylığı ve Yalvaç ilçesine olan yakınlığı, Özbayat'ı bölgenin dikkat çeken yerleşimlerinden biri yapmaktadır.
Nüfus Yapısı ve Diğer Bilgiler
Özbayat Köyü'nün nüfusu yıllar içerisinde değişkenlik göstermiştir. 1990 yılında 2.147 olan yerleşim yeri nüfusu, belde olduğu 2000 yılında 3.500 seviyesine kadar ulaşmıştır. Ancak ilerleyen yıllarda nüfusta düşüş yaşanmış ve 2024 yılı verilerine göre köyün toplam nüfusu 791 kişiye gerilemiştir. Zaman dilimi olarak UTC+03.00 (TSİ) dilimini kullanan Özbayat'ın posta kodu 32400, il alan kodu ise 0246, il plaka kodu ise 32'dir.