Ovabayındır'ın Tarihsel Arka Planı ve İsim Kökeni
Balıkesir'in Altıeylül ilçesine bağlı olan Ovabayındır, zengin tarihi geçmişi ve kültürel miras unsurlarıyla dikkat çeken son derece önemli bir yerleşimdir. Bazı tarihi haritalarda 'Bayındırköy' ismiyle de anılan bölge halkının, Kırım'dan mübadele esnasında buraya göç ederek yerleştiği bilinmektedir. Oğuzların Kayı boyunun Bayındır kolundan gelen bu topluluk, yerleştikleri ovayı kendi boy adlarıyla birleştirerek buraya 'Ovabayındır' ismini vermişlerdir. Vatan savunmasında da önemli roller üstlenen bu köklü yerleşim, Kurtuluş Savaşı yıllarında bağımsızlık mücadelesi uğruna birçok şehit vermiştir.
Arkeolojik Keşifler ve Kazı Çalışmaları
Bölgedeki arkeolojik değerlerin gün yüzüne çıkarılması süreci ilk olarak 1936 yılında J. Stewart tarafından yapılan saptamalarla başlamıştır. Ardından, 1956 yılında Türk arkeolojisinin öncü isimlerinden Ekrem Akurgal başkanlığında kurtarma kazıları gerçekleştirilmiştir. Her ne kadar büyük ölçüde tahribata uğramış olması nedeniyle yerleşme ve mezarlık alanında net bir tabakalanma saptanamamış olsa da, hem düz yerleşmenin hem de mezarlık alanının Erken Tunç Çağı'na ait tek bir tabakadan oluştuğu bilimsel olarak ileri sürülmektedir. Kazılarda taş temelli, dikdörtgen planlı ve yine oldukça tahrip edilmiş antik bir yapı ile mezarlık alanında zarar görmüş küp mezarlar açığa çıkarılmıştır.
Yortan Kültürü ve Tarihlendirme
Ovabayındır'da elde edilen buluntular, Manisa - Balıkesir bölgesine özgü olan ünlü Yortan Kültürü ile doğrudan ilişkilendirilmektedir. Bölgedeki arkeolojik bulguların benzerlerine Babaköy ile Yortan/Gelenbe mezarlık alanlarında da rastlanmaktadır. Kazılardan elde edilen çakı ve kama gibi maden buluntularından yola çıkılarak, Ovabayındır düz yerleşmesi MÖ 2.500 - 2.200 yıllarına tarihlendirilmektedir. Bu tarihler, Yortan Kültürü'nün en aktif dönemi olan Erken Tunç Çağı II. ve III. evreleriyle mükemmel bir uyum göstermektedir.
Coğrafi Konum ve Ulaşım
Doğa ile tarihin buluşma noktasında yer alan antik Ovabayındır düz yerleşmesi, coğrafi olarak Balıkesir il merkezinin yaklaşık 20 kilometre güneydoğusunda konumlanmıştır. Kepsut ilçesinin 15 kilometre güneyinde bulunan bu tarihi alan, günümüz Ovabayındır Köyü yerleşiminin ise yaklaşık 1 ila 2 kilometre kuzeydoğusunda ziyaretçilerini beklemektedir. Erken Tunç Çağı'nın izlerini sürmek ve Batı Anadolu'nun prehistorik dönemine tanıklık etmek isteyen tarih meraklıları için bu bölge son derece kıymetli bir keşif noktasıdır.